Bəzən ən böyük təsir ən sadə vərdişdən gəlir. Səhər yuxudan oyanan kimi bir stəkan kərəviz suyu içənlərin bunu bu qədər tərifləməsi təsadüfi deyil. Son illərdə bu içki sosial şəbəkələrdə çox məşhurlaşıb, amma kərəvizin özü bizim mətbəxə heç də yad deyil. Nənələrimiz kərəvizin yarpağını və sapını şorbaya, ət yeməklərinə, bulyona, hətta bəzi ev dərmanlarına qatardı. Onlar bunu “qanı təmizləyən”, “iştahı açan”, “bədəni yüngülləşdirən” göyərti kimi tanıyırdılar.
Bu gün isə kərəviz suyuna bir az da elmi baxış əlavə olunub. Məlum olub ki, kərəviz suyu bədənə su, kalium, C vitamini, K vitamini, fol turşusu və antioksidant maddələr verir. Yəni möcüzə yaratmasa da, gündəlik qidalanmada yaxşı dəstək ola bilər. Xüsusilə səhərlər su az içən, şişkinlikdən, halsızlıqdan, ağır həzmdən şikayət edənlər üçün maraqlı seçimdir.
Amma burada vacib bir məqam var: kərəviz suyu dərman deyil. O, sağlam həyat tərzinin bir hissəsi kimi fayda verə bilər. Düzgün qidalanma, yuxu, hərəkət və həkim nəzarəti olmadan təkcə bir stəkan su ilə hər şeyi dəyişmək mümkün deyil. Buna baxmayaraq, niyə bu qədər adamın səhər vərdişinə çevrildiyini anlamaq çətin deyil.
Əgər siz təbii içkilərin faydası ilə maraqlanırsınızsa, çuğundur suyunun təzyiqə təsiri, bamya suyunun gizli faydaları və hibiskus çayının niyə bu qədər məşhur olması barədə yazılar da sizə maraqlı ola bilər.
Kərəviz suyunun əsas faydaları
1. Bədəni maye ilə təmin edir
Bir çox insan günə kifayət qədər su içmədən başlayır. Kərəviz sapının böyük hissəsi sudan ibarətdir. Buna görə də ondan hazırlanan təzə şirə səhər bədəni oyatmağa və maye balansını dəstəkləməyə kömək edə bilər. Xüsusilə isti havalarda, çox tərləyənlərdə və səhər ağız quruluğu yaşayanlarda faydalı hiss oluna bilər.
2. Həzmi yüngülləşdirə bilər
Kərəviz suyu mədədə ağırlıq hissi yaşayan, çox yağlı və duzlu yeməklərdən sonra narahat olan insanlar tərəfindən tez-tez seçilir. Bunun səbəbi onun yüngül olması və bəzən şişkinlik hissini azaltmağa kömək etməsidir. Kərəvizin özündə lif var, amma şirəsi hazırlananda lifin bir hissəsi itir. Buna baxmayaraq, bəzi insanlarda yüngül həzm hissi yarada bilər. Xüsusilə səhər yeməyindən əvvəl az miqdarda içildikdə bu təsir daha aydın hiss olunur.
3. Kalium sayəsində bədənə dəstək verir
Kərəvizdə kalium var. Kalium orqanizmdə su-duz tarazlığının qorunmasında mühüm rol oynayır. Bu maddə əzələlərin normal işləməsi və ümumi halsızlığın azalması baxımından da önəmlidir. Əlbəttə, təkcə kərəviz suyu ilə bütün kalium ehtiyacını qarşılamaq olmaz. Amma gündəlik rasiona əlavə kimi pis seçim deyil.
4. Antioksidant təsiri ilə hüceyrələri qorumağa kömək edir
Kərəvizdə bitki mənşəli qoruyucu maddələr var. Bu maddələr bədəndə yaranan zərərli gərginliyin azalmasına kömək edə bilər. Sadə dildə desək, bədən gün ərzində həm qida, həm hava, həm də stress səbəbilə yorulur. Antioksidant maddələr bu yorğunluğun təsirini azaltmağa dəstək verir. Bu səbəbdən kərəviz suyu “təravətləndirici” içki kimi qiymətləndirilir.
5. Şişkinlik hissini azalda bilər
Səhərlər üzdə və bədəndə şişkinlik hiss edənlər kərəviz suyunu ona görə tərifləyir ki, o, yüngül sidikqovucu təsir göstərə bilər. Bu zaman bədəndə saxlanılan artıq mayenin atılması asanlaşa bilər. Lakin bunu “bədəni təmizləyən möcüzə” kimi qəbul etmək düzgün deyil. Sadəcə bəzi insanlarda yüngüllük hissi yaradır.
6. Dəri görünüşünə dolayı yolla müsbət təsir göstərə bilər
Dərinin sağlam görünməsi çox vaxt bədənin ümumi vəziyyətindən asılıdır. Kifayət qədər maye qəbul etmək, duzu azaltmaq, yuxunu düzəltmək və vitaminli qidalar yemək dəriyə təsir edir. Kərəviz suyu da bu ümumi zəncirin bir hissəsi ola bilər. Xüsusilə su az içən və səhərlər solğun görünən insanlarda daha yaxşı təravət hissi yarada bilər.
7. Aşağı kalorili seçimdir
Şirin qazlı içkilər, hazır şirələr və şəkərli qəhvə əvəzinə kərəviz suyu içmək gündəlik artıq şəkər qəbulunu azaltmağa kömək edə bilər. Arıqlamaq istəyənlər üçün bu vacibdir. Ancaq burada yenə də bir həqiqət var: təkcə kərəviz suyu piy yandırmır. Sadəcə daha düzgün seçim etməyə imkan verir.
8. Səhər yeməyinə sağlam başlanğıc yarada bilər
Bir çox insan səhər acqarına çox ağır yemək yeyə bilmir. Kərəviz suyu bu keçid dövründə yüngül başlanğıc rolunu oynaya bilər. Ardınca yumurta, qatıq, yulaf və ya tam taxıllı qida ilə balanslı səhər yeməyi seçmək daha faydalıdır.
9. Xalq təbabətində “qanı yüngülləşdirən” bitki sayılıb
Azərbaycan mətbəxində və xalq təcrübəsində kərəviz daha çox iştah açan, həzmi rahatlaşdıran və bədəni “yüngülləşdirən” göyərti kimi tanınıb. Bu təsəvvür tamamilə təsadüfi deyil. Təzə göyərti və tərəvəzlərin çoxu kimi kərəviz də ağır qidalanmanın fonunda orqanizmə bir növ rahatlıq verir. Oxşar təbii vasitələr arasında cəfərinin fərqli istifadə yolları, semizotunun nənələrdən gələn faydaları və kətan toxumunun su ilə istifadəsi də tez-tez maraq doğurur.
Kərəviz suyu necə hazırlanır?
Sadə və təmiz resept
Ən çox tövsiyə olunan üsul kərəviz suyunu təkbaşına hazırlamaqdır. Yəni içinə şəkər, duz və əlavə şirin meyvə qatmadan.
Lazım olanlar
- 1 dəstə təzə kərəviz sapı
- İstəyə görə 2-3 xörək qaşığı su
- Blender və ya şirəçəkən
Hazırlanma addımları
- Kərəvizi yaxşıca yuyun. Sapların arasında torpaq qala bilər, buna görə axar su altında diqqətlə təmizləyin.
- Yarpaqları çox sərt deyilsə, bir hissəsini də əlavə edə bilərsiniz. Onlarda da faydalı maddələr var.
- Kərəvizi xırda doğrayın.
- Şirəçəkəniniz varsa, birbaşa çəkin.
- Blender istifadə edirsinizsə, kərəvizi az miqdarda su ilə üyüdün, sonra tənzif və ya incə süzgəcdən keçirin.
- Hazır olduqdan sonra gözlətmədən için. Təzə içilən zaman dadı və qida dəyəri daha yaxşı olur.
Nə qədər içmək olar?
Yeni başlayanlar üçün 150-200 ml kifayətdir. Bədəniniz yaxşı qəbul edirsə, miqdarı 250 ml-ə qədər artırmaq olar. Daha çox içmək hər zaman daha çox fayda demək deyil.
Nə vaxt içmək daha yaxşıdır?
Ən çox seçilən vaxt səhər acqarınadır. İçdikdən sonra 15-20 dəqiqə gözləyib səhər yeməyi yemək olar. Əgər acqarına mədəniz həssasdırsa, onu səhər yeməyindən sonra da içə bilərsiniz. Əsas məsələ davamlılıqdır.
Dadını yüngülləşdirmək olar?
Kərəviz suyunun dadı hər kəsə xoş gəlmir. İlk günlərdə içinə çox az limon suyu əlavə etmək olar. Amma ən faydalı üsul əlavə şəkərsiz və sadə içməkdir. Əgər tam şirə sizə ağır gəlirsə, yarısını su ilə duruldub başlaya bilərsiniz.
Kimlərə olmaz?
1. Aşağı təzyiqi olanlar
Kərəviz bəzi insanlarda yüngül sidikqovucu təsir göstərə bilər. Bu da təzyiqin bir qədər düşməsinə səbəb ola bilər. Onsuz da təzyiqi aşağı olanlar ehtiyatlı olmalıdır.
2. Böyrək xəstələri
Kalium məhdudiyyəti olan və ya ciddi böyrək problemi yaşayan şəxslər kərəviz suyunu gündəlik vərdişə çevirməzdən əvvəl həkimlə danışmalıdır. Çünki bəzi hallarda kaliumun çoxluğu uyğun olmaya bilər.
3. Qan durulducu dərman qəbul edənlər
Kərəvizdə K vitamini var. Əgər siz qan durulducu dərman istifadə edirsinizsə, kərəviz daxil olmaqla yaşıl tərəvəzlərin miqdarını birdən-birə artırmaq düzgün deyil. Bu, dərmanın təsirinə qarışa bilər.
4. Hamilə və süd verən qadınlar
Adi qida kimi kərəvizdən istifadə çox vaxt problem yaratmır. Amma konsentrat şəkildə, hər gün və çox miqdarda içilməsinə başlamazdan əvvəl həkim məsləhəti daha doğrudur. Hamiləlik dövründə hər bitkiyə eyni rahatlıqla yanaşmaq olmaz.
5. Kərəvizə qarşı həssaslığı və ya allergiyası olanlar
Bəzi insanlarda kərəviz allergiya verə bilər. Qaşınma, səpki, ağızda yanma, nəfəs darlığı kimi əlamətlər yaranarsa, dərhal dayandırmaq lazımdır.
6. Həssas mədə və bağırsağı olanlar
Qıcqırma, qaz, ishal və ya qarın ağrısına meylli olan insanlar kərəviz suyuna az miqdardan başlamalıdır. Bəzən tam acqarına içmək narahatlıq yarada bilər.
Kərəviz suyunu içərkən bu 5 detalı unutmayın
1. Möcüzə gözləməyin
Bir həftəyə bütün problemlərin həll olunacağını düşünmək doğru deyil.
2. Lif itkisini nəzərə alın
Şirə hazırlananda lif azalır. Buna görə həftə ərzində kərəvizi salat və yeməklərdə bütöv formada da yeyin.
3. Şəkər əlavə etməyin
Dadını yaxşılaşdırmaq üçün alma və ya balı çox qatmaq bu içkinin sadəliyini poza bilər.
4. Təzə hazırlayın
Ən yaxşısı elə hazırlanan kimi içməkdir. Uzun müddət saxladıqda dadı və keyfiyyəti dəyişə bilər.
5. Balanslı qidalanma ilə birlikdə istifadə edin
Kərəviz suyu sağlam səhər yeməyi və ümumi düzgün qidalanma ilə birlikdə daha məntiqli seçimdir.
FAQ – Ən çox verilən suallar
Kərəviz suyunu hər gün içmək olarmı?
Əgər sizdə allergiya, ciddi böyrək problemi, təzyiq düşməsi və ya dərmanlarla qarşılıqlı təsir riski yoxdursa, az miqdarda hər gün içmək mümkündür. Amma yenə də bədəni izləmək vacibdir.
Acqarına içmək mütləqdirmi?
Xeyr. Acqarına içmək sadəcə məşhur üsuldur. Mədəniz həssasdırsa, səhər yeməyindən sonra da içə bilərsiniz.
Kərəviz suyu arıqladırmı?
Təkbaşına arıqlatmır. Amma aşağı kalorili olduğu üçün şəkərli içkilərin yerinə keçərsə və ümumi qidalanma düzələrsə, çəki nəzarətinə kömək edə bilər.
Blenderlə hazırlanan kərəviz suyu ilə şirəçəkəndə hazırlanan arasında fərq varmı?
Bəli. Blenderdə hazırlananda bir qədər daha sıx ola bilər. Şirəçəkəndə isə daha duru alınır. Hər iki üsul uyğundur, əsas odur ki, təzə hazırlansın və həddindən artıq çox içilməsin.
Nəticə
Kərəviz suyunu hər səhər içənlərin onu tərifləməsinin səbəbi var. O, bədəni maye ilə təmin edir, səhər yüngüllük hissi yaradır, bəzi insanlarda şişkinliyi azaldır və sağlam vərdişə çevrilə bilir.
Üstəlik, sadədir, əlçatandır və düzgün istifadə edildikdə gündəlik qidalanmaya yaxşı əlavə olur. Ancaq onu bir növ “sehrli içki” kimi deyil, faydalı dəstək kimi görmək daha doğrudur. Ən yaxşı nəticə həmişə balanslı qidalanma, hərəkət və düzgün tibbi yanaşma ilə birlikdə gəlir.
Bu məlumatlar yalnız maarifləndirmə xarakterlidir. İstifadə etməzdən əvvəl mütləq həkimlə məsləhətləşin.
