Bir ədəd kivi bəzən gündəlik qida rasionuna kiçik, amma dəyərli bir dəstək verə bilər. Yaşıl rəngi, turşməzə dadı və xırda qara toxumları ilə seçilən bu meyvə yalnız süfrəni bəzəmir. Kivi C vitamini, lif, kalium və digər faydalı maddələrlə zəngindir. Buna görə də immunitetdən həzmə, ürək-damar sağlamlığından dəriyə qədər bir çox sahədə adı çəkilir.
Kivinin vətəni Çin hesab olunur. Bu meyvə uzun illər əvvəl Çində yetişdirilib və orada fərqli adlarla tanınıb. Sonralar Yeni Zelandiyada geniş şəkildə becərilib. Kivi adı da məhz bu ölkədə daha çox yayılıb. Azərbaycanda isə kivi son dövrlərdə süfrələrimizdə tez-tez görünməyə başlayıb. Nənələrimizin uşaqlıqdan tanıdığı alma, nar, heyva və zoğal qədər qədim meyvə olmasa da, indi kivi sağlam qidalanma menyusunun sevilən hissəsinə çevrilib.
Bu meyvəni bəziləri səhər yeməyində, bəziləri salatlarda, digərləri isə sadəcə qaşıqla yeyir. Əsas məsələ onu düzgün miqdarda və bədənin xüsusiyyətlərini nəzərə alaraq istifadə etməkdir. Kivi dərman deyil. Lakin müxtəlif və balanslı qidalanmanın faydalı bir hissəsi ola bilər.
Kivinin bədənə əsas faydaları
İmmunitet sisteminə dəstək verir
Kivi C vitamini ilə zəngin meyvələrdən biridir. C vitamini bədənin normal müdafiə fəaliyyətində iştirak edir. O, hüceyrələri oksidləşdirici təsirdən qorumağa və dəmirin mənimsənilməsinə kömək edir.
Bu, kivinin soyuqdəyməni tam sağaltdığı anlamına gəlmir. Sadəcə, C vitamini ilə zəngin qidaların müntəzəm qəbulu sağlam qidalanmanın mühüm hissəsidir. Xüsusilə mövsümi meyvə-tərəvəz az yeyən insanlar üçün kivi yaxşı seçim ola bilər.
Həzmi yaxşılaşdırmağa kömək edir
Kivinin tərkibində həm həll olan, həm də həll olmayan liflər var. Lif bağırsaqların normal fəaliyyətini dəstəkləyir. Kifayət qədər su içildikdə lif qəbizliyin azalmasına kömək edə bilər.
Kivinin tərkibində aktinidin adlı təbii ferment də olur. Bu maddə zülalların parçalanmasına kömək edə bilər. Buna görə bəzi insanlar ət və digər zülallı qidalardan sonra az miqdarda kivi yedikdə özlərini daha rahat hiss edirlər. Lakin həssas mədəsi olanlarda turş dad və lif əksinə, köp və narahatlıq yarada bilər.
Qəbizliklə bağlı qidalanma məsləhətləri ilə maraqlanırsınızsa, alçanın faydaları haqqında yazımıza da baxa bilərsiniz. Müxtəlif meyvələri növbəli şəkildə yemək rasionu zənginləşdirir.
Ürək və damar sağlamlığına faydalı ola bilər
Kividə kalium və lif var. Kalium orqanizmdə maye balansının və əzələ fəaliyyətinin normal qalmasına kömək edir. Lif isə qidalanma planının ümumi keyfiyyətini artırır və qan yağlarının idarə olunmasına dəstək verə bilər.
Bəzi araşdırmalarda kivinin müntəzəm yeyilməsinin qan təzyiqi və damar fəaliyyəti ilə bağlı müsbət göstəricilərlə əlaqəsi araşdırılıb. Ancaq bu nəticələr kivini yüksək təzyiq üçün dərman etmir. Təzyiq problemi olan şəxs həkimin yazdığı müalicəni dayandırmamalıdır.
Damar sağlamlığı mövzusu sizi maraqlandırırsa, aroniya meyvəsinin damarlar üçün mümkün faydaları barədə məqaləmizi də oxuya bilərsiniz.
Dəriyə və kollagen yaranmasına dəstək olur
C vitamini dəridə kollagen yaranmasında iştirak edir. Kollagen dərinin möhkəmliyi və elastikliyi üçün vacib zülaldır. Kivi yemək dərini bir gündə cavanlaşdırmır. Amma C vitamini, su və digər qida maddələri ilə zəngin rasion dərinin ümumi vəziyyətinə müsbət təsir göstərə bilər.
Burada bir məqam vacibdir: kivini üzə sürtmək hər kəs üçün təhlükəsiz deyil. Meyvənin turşuluğu və tərkibindəki maddələr həssas dəridə qızartı, yanma və qaşınma yarada bilər. Ev şəraitində hazırlanmış üz maskalarını sınamazdan əvvəl ehtiyatlı olun.
Göz sağlamlığını qorumağa kömək edə bilər
Kividə müxtəlif antioksidantlar və bitki mənşəli maddələr var. Bu maddələr hüceyrələrin zədələnməsinə səbəb olan sərbəst radikallara qarşı qoruyucu rol oynaya bilər. Meyvənin tərkibində göz sağlamlığı üçün əhəmiyyətli olan bəzi karotinoidlər də mövcuddur.
Göz xəstəliklərinin qarşısını yalnız kivi ilə almaq mümkün deyil. Kifayət qədər yuxu, ekran qarşısında fasilələr, günəşdən qorunma və mütəmadi göz müayinəsi də vacibdir. Qarağatın göz və immunitet üçün faydaları haqqında yazımızda da bu mövzuda faydalı məlumatlar tapa bilərsiniz.
Çəkiyə nəzarətdə köməkçi seçimdir
Kivi şirin dadına baxmayaraq, nisbətən yüngül meyvələrdəndir. Tərkibindəki lif toxluq hissinin uzanmasına kömək edə bilər. Şirniyyat əvəzinə bir ədəd kivi seçmək gündəlik şəkər qəbulunu azaltmağa yardımçı ola bilər.
Amma kivi arıqladan möcüzəvi vasitə deyil. Çox miqdarda yemək, xüsusilə də digər şirin qidalarla birlikdə qəbul etmək əlavə enerji verə bilər. Çəkiyə nəzarətdə əsas rol ümumi qidalanma, hərəkət və yuxu rejiminə aiddir.
Yuxu və gündəlik rahatlıqla bağlı mümkün təsiri
Bəzi kiçik araşdırmalarda axşam saatlarında kivi yeyən insanların yuxu keyfiyyətində yaxşılaşma müşahidə olunub. Bunun səbəbi kivinin tərkibindəki antioksidantlar və serotoninlə əlaqəli maddələr ola bilər. Lakin bu sahədə daha geniş araşdırmalara ehtiyac var.
Yuxuya getməkdə çətinlik çəkirsinizsə, bir ədəd kivini axşam yeməyindən sonra sınaya bilərsiniz. Ancaq turş meyvələr sizdə mədə yanması yaradırsa, onu yatmazdan dərhal əvvəl yeməyin.
Kivini necə yemək daha düzgündür?
Sadə istifadə qaydası
- Kivini axar su altında yaxşı yuyun.
- Qabığını soyun və ya yumşaq tüklərindən xoşunuz gəlirsə, qabıqlı şəkildə yeyin.
- Meyvəni iki yerə bölüb qaşıqla yeyə bilərsiniz.
- Gündə bir ədəd kivi ilə başlayın. Bədəninizin reaksiyasına baxın.
Kivini səhər yeməyində yulaf sıyığına, qatığa və ya meyvə salatına əlavə etmək olar. Onu uzun müddət bişirmək məsləhət deyil. İstilik bəzi vitaminlərin azalmasına səbəb ola bilər. Kivi ilə süd məhsullarını qarışdırdıqda isə qarışığı uzun müddət saxlamayın. Fermentlər dadı və quruluşu dəyişə bilər.
Kivi ilə sadə meyvə qarışığı
- 1 ədəd kivi
- 1 ədəd alma
- Bir neçə qaşıq təbii qatıq
- İstəyə görə bir çay qaşığı üyüdülmüş qoz
Meyvələri doğrayın, qatıqla qarışdırın və dərhal yeyin. Əlavə şəkər qatmayın. Bu qarışıq lif, vitamin və zülal baxımından daha balanslı qəlyanaltı ola bilər.
Kimlərə kivi olmaz?
Allergiyası olanlar
Kivi bəzi insanlarda allergik reaksiya yarada bilər. Ağızda qaşınma, dodaqda şişmə, boğazda sıxılma, səpki və nəfəs darlığı allergiya əlaməti ola bilər. Bu əlamətlərdən biri yaranarsa, kivini dayandırın. Nəfəs darlığı və üz-boğaz şişməsi olarsa, təcili tibbi yardım çağırın.
Lateksə, bananaya və avokadoya allergiyası olan bəzi şəxslərdə kiviyə də həssaslıq görülə bilər. Bu, hamıda baş vermir, amma ehtiyatlı olmaq lazımdır.
Mədə həssaslığı olanlar
Qastrit, reflü, mədə yanması və bağırsaq həssaslığı olanlarda kivi narahatlıq yarada bilər. Belə şəxslər kivini acqarına yeməməli, əvvəlcə az miqdarda sınamalıdır.
Böyrək xəstəliyi və dərman qəbulu
Böyrək funksiyası zəif olan insanlarda kaliumla zəngin qidaların miqdarı həkim tərəfindən müəyyənləşdirilməlidir. Kivi bəzi qan durulaşdırıcı dərmanlar qəbul edən şəxslərdə də ehtiyat tələb edə bilər. Dərman içirsinizsə, gündəlik rasionunuza çoxlu kivi əlavə etməzdən əvvəl həkimlə danışın.
Uşaqlar və hamilə qadınlar
Sağlam hamilə qadınlar kivini adətən qida kimi yeyə bilərlər. Lakin allergiya, şəkərli diabet və mədə problemi varsa, şəxsi həkim məsləhəti vacibdir. Kiçik uşaqlara kivi yaşına uyğun ölçüdə, yumşaq və xırda doğranmış halda verilməlidir. İlk dəfə verildikdə az miqdardan başlayın.
Tez-tez verilən suallar
Gündə neçə ədəd kivi yemək olar?
Sağlam böyüklər üçün gündə bir ədəd kivi çox vaxt münasib miqdardır. Bəzi insanlar iki ədəd də yeyə bilər. Lakin allergiya, mədə həssaslığı və böyrək xəstəliyi olanlar fərdi məsləhət almalıdır.
Kivini qabığı ilə yemək mümkündürmü?
Bəli, kivi yaxşı yuyulduqda qabığı ilə də yeyilə bilər. Qabıqda əlavə lif olur. Tüklü quruluş xoşunuza gəlmirsə, onu soymaq olar.
Kivi qəbizliyi aradan qaldırırmı?
Kivinin lifi və su tərkibi bağırsaq fəaliyyətinə kömək edə bilər. Amma təsir insandan insana dəyişir. Davamlı qəbizlik, qarın ağrısı və ya nəcisdə qan varsa, həkimə müraciət etmək lazımdır.
Kivini gecə yemək olarmı?
Mədə yanması yaratmırsa, axşam bir ədəd kivi yemək olar. Bəzi insanlarda yuxu rejiminə müsbət təsir göstərə bilər. Reflüsü olanlar isə yatmazdan az əvvəl turş meyvə yeməməlidir.
Yekun
Kivi kiçik ölçüsünə baxmayaraq, C vitamini, lif, kalium və antioksidantlarla zəngin meyvədir. O, immunitetə, həzmə, dəriyə və ürək-damar sağlamlığına qidalanma yolu ilə dəstək verə bilər.
Amma heç bir meyvə dərmanı əvəz etmir. Kivini sağlam menyunun bir hissəsi kimi qəbul edin, onu möcüzəvi müalicə vasitəsi saymayın.
Rasionunuzu müxtəlif saxlamaq üçün əzgil meyvəsinin xüsusiyyətləri, Yapon xurmasının faydaları və zoğalın düzgün istifadəsi barədə məlumatları da oxuya bilərsiniz. Müxtəlif rəngli meyvələrdən ölçülü istifadə etmək bədənə fərqli qida maddələri qazandırır.
Bu məlumatlar yalnız maarifləndirmə xarakterlidir. İstifadə etməzdən əvvəl mütləq həkimlə məsləhətləşin.
