Payızda bazar piştaxtalarını bəzəyən narıncı rəngli yapon xurması təkcə göz oxşamır, həm də bədənə təbii dəstək verir. Bir çox evdə nənələrimiz xurmanın tam yetişməsini gözləyər, yumşalandan sonra onu çay süfrəsinə gətirərdilər. Soyuq günlərdə bu şirin meyvə həm uşaqların, həm də böyüklərin sevimlisi olardı. Xurmanın dadı bal kimi şirin, rəngi isə günəş kimi parlaqdır. Ancaq onun dəyəri yalnız dadında deyil.
Yapon xurması vitamin, lif və təbii qoruyucu maddələrlə zəngindir. Mövsümündə ölçülü şəkildə yeyildikdə həzmə, immunitetə, gözlərə və dərinin görünüşünə fayda verə bilər. Ən gözəl tərəfi isə budur ki, bu faydalı meyvəni süfrəyə əlavə etmək üçün xüsusi resept, bahalı məhsul və ya uzun hazırlıq lazım deyil. Yaxşı yetişmiş bir xurmanı yumaq, qabığını soymaq və ləzzətlə yemək kifayətdir.
Yapon xurması ilə bəzən eyni ad altında satılan başqa xurma növlərini qarışdırmamaq da vacibdir. Bu məqalədə söhbət payız-qış aylarında bol olan, iri, narıncı və yumşaq meyvəli yapon xurmasından gedir. Meyvə tam yetişəndə ağızda büzücülük yaratmır, əksinə, qaymaq kimi yumşaq olur.
Yapon xurmasının tərkibində nə var?
Yapon xurması bədən üçün vacib olan bir sıra maddələri özündə birləşdirir. Onun tərkibində C vitamini, A vitamininin başlanğıc maddələri, lif, kalium, manqan və müxtəlif təbii qoruyucu birləşmələr var. Bu maddələr bədənin gündəlik ehtiyacını təkbaşına ödəməsə də, düzgün qidalanmanın güclü hissəsi ola bilər.
Parlaq narıncı rənginin sirri
Meyvənin narıncı rəngi onun tərkibində olan karotinoidlərdən gəlir. Bu maddələr orqanizmdə A vitamininin yaranmasına kömək edir. A vitamini görmə qabiliyyəti, dəri və selikli qişaların sağlamlığı üçün önəmlidir. Xüsusilə qış aylarında tərəvəz və meyvə seçimi azaldıqda yapon xurması menyuya rəng və fayda qatır.
Yapon xurmasını süfrədən əskik etməməyin 7 səbəbi
1. İmmunitetə təbii dəstək verə bilər
Yapon xurmasında olan C vitamini bədənin müdafiə sisteminin normal işləməsinə yardım edir. Soyuq havalarda insan daha tez yorula, mövsümi narahatlıqlara daha həssas ola bilər. Bu dövrdə tək bir meyvədən möcüzə gözləmək düzgün deyil. Lakin xurma, nar, sitrus meyvələri, göyərti və digər təbii qidalarla birlikdə immuniteti dəstəkləyən menyunun hissəsi ola bilər.
İmmunitet üçün rəngarəng meyvələrdən istifadə etmək istəyənlər qarağatın gözlərə və immunitetə dəstəyi haqqında yazını da oxuya bilərlər.
2. Bağırsaqların daha rahat işləməsinə kömək edir
Yetişmiş yapon xurması lif mənbəyidir. Lif qidaların bağırsaqlardan daha nizamlı keçməsinə kömək edə bilər. Xüsusilə su az içən, hərəkəti məhdud olan və qidalanmasında tərəvəz-meyvə az olan şəxslər lifli qidaları tədricən artırmalıdır.
Xurmanı yeməklə yanaşı gün ərzində kifayət qədər su içmək də vacibdir. Əks halda lif gözlənilən rahatlığı verməyə bilər. Bağırsaq fəaliyyətini təbii yollarla dəstəkləmək istəyənlər üçün əncirin bağırsaqları rahatlatmağa kömək edən sadə üsulu da faydalı məlumatlar verə bilər.
3. Göz sağlamlığı üçün dəyərli seçimdir
Yapon xurmasının tərkibindəki narıncı rəngli təbii maddələr göz sağlamlığını qoruyan qidalanmaya töhfə verir. Ekran qarşısında uzun müddət çalışan, göz quruluğundan şikayət edən və ya qidalanmasını zənginləşdirmək istəyən şəxslər menyularına narıncı, yaşıl və tünd bənövşəyi rəngli meyvə-tərəvəzlər əlavə edə bilərlər.
Burada əsas qayda müxtəliflikdir. Yalnız xurmaya bel bağlamaq olmaz. Kök, balqabaq, ispanaq, göyərti, qarağat və digər mövsümi məhsullar birlikdə daha yaxşı qidalanma yaradır.
4. Ürək və damarlar üçün faydalı menyuya uyğun gəlir
Xurmanın tərkibində kalium var. Kalium bədəndə maye tarazlığında və əzələlərin normal fəaliyyətində rol oynayır. Meyvədəki lif isə ümumi sağlam qidalanma daxilində ürək-damar sistemi üçün faydalı ola bilər. Amma təzyiq, ürək ritmi və böyrək xəstəliyi olan şəxslər kaliumlu qidaları özbaşına çoxaltmamalıdır.
Ürək üçün əsas fayda bir meyvədən deyil, ümumi həyat tərzindən gəlir: az duz, kifayət qədər hərəkət, keyfiyyətli yuxu, siqaretdən uzaq durmaq və müxtəlif təbii qidalar yemək.
5. Dərinin daha canlı görünməsinə dəstək ola bilər
Dərinin solğun görünməsi bəzən yuxusuzluq, su azlığı, gərginlik və nizamsız qidalanma ilə bağlı olur. Yapon xurmasındakı C vitamini və təbii qoruyucu maddələr dərinin normal vəziyyətini dəstəkləyən qidalanmanın bir hissəsidir. Meyvəni yemək dəridəki bütün problemləri aradan qaldırmır. Ancaq şirniyyat və paketlənmiş məhsullar əvəzinə xurma seçmək daha ağıllı vərdişdir.
6. Şirin istəyi üçün daha təbii seçimdir
Axşam çayının yanında şokolad, tort və ya çox şəkərli şirniyyat yeməyə öyrəşənlər üçün yetişmiş xurma gözəl seçim ola bilər. Onun təbii şirinliyi desert ehtiyacını azalda bilər. Xurmanı qatığa doğramaq, üzərinə bir az qoz səpmək və ya yulafla birlikdə yemək həm dadlı, həm də tox saxlayan ara yeməkdir.
Amma təbii şəkərin də şəkər olduğunu unutmaq olmaz. Diabeti olan şəxslər porsiyanı həkim və ya qidalanma mütəxəssisinin tövsiyəsinə uyğun seçməlidirlər.
7. Mövsümi qidalanmanı zənginləşdirir
İnsan bədəni mövsümündə yetişən təzə məhsullardan daha çox fayda götürə bilər. Yapon xurması da payız və qış süfrəsinin qiymətli nemətlərindəndir. Onu alma, armud, heyva, nar, əzgil və əncirlə növbələşdirərək yemək mümkündür. Məsələn, əzgil meyvəsinin diqqətçəkən faydaları ilə tanış olmaq mövsümi meyvə seçiminizi genişləndirə bilər.
Yapon xurması necə seçilməlidir?
Yaxşı xurma seçmək onun faydasından və dadından tam yararlanmaq üçün vacibdir. Meyvənin qabığı parlaq, bütöv və ciddi əziksiz olmalıdır. Bəzi növlər bərk halda da şirin olur. Lakin ağızda büzücülük verən növlər tam yumşalmadan yeyilməməlidir.
Yetişməmiş xurma niyə büzüşdürür?
Yetişməmiş xurmanın tərkibində büzücü maddələr çox olur. Buna görə ağızda quruluq və xoşagəlməz büzüşmə hissi yaradır. Belə meyvəni bir neçə gün otaq temperaturunda saxlamaq olar. Alma və ya bananla birlikdə kağız torbaya qoyulduqda daha tez yumşala bilər.
Saxlama qaydası
- Bərk xurmanı otaq temperaturunda saxlayın.
- Yumşalmış xurmanı soyuducuya qoyun.
- Yetişmiş meyvəni 2-3 gün ərzində yeməyə çalışın.
- Əzilmiş və kif əlaməti olan xurmanı istifadə etməyin.
Hazırlanma qaydası: yapon xurması ilə sadə və faydalı ara yemək
Yapon xurmasını ən yaxşı şəkildə təzə yemək olar. Beləliklə onun dadı və tərkibindəki faydalı maddələr qorunur. Aşağıdakı sadə resept səhər yeməyi və ya günortadan sonra ara yemək üçün uyğundur.
Xurmalı qatıq kasası
Lazım olanlar
- 1 ədəd tam yetişmiş yapon xurması
- 4-5 xörək qaşığı şəkərsiz qatıq
- 1 xörək qaşığı xırdalanmış qoz
- İstəyə görə 1 çay qaşığı yulaf
- İstəyə görə az miqdarda darçın
Addım-addım hazırlanması
- Xurmanı axar su altında yaxşıca yuyun.
- Yarpaqlı üst hissəsini ayırın. Qabığı sərtdirsə soyun, nazikdirsə istəyə görə qabıqlı istifadə edin.
- Meyvəni kiçik doğrayın və ya çox yumşaqdırsa qaşıqla içini çıxarın.
- Qatığı kasaya əlavə edin.
- Üzərinə xurma, qoz və yulafı qoyun.
- İstəsəniz çox az darçın səpin və dərhal yeyin.
Bu qarışığı səhər yeməyindən sonra və ya günortadan sonra yemək daha münasibdir. Gecə yatmazdan dərhal əvvəl çox şirin meyvə yemək bəzi insanlarda mədə narahatlığı yarada bilər. İlk dəfə yeyirsinizsə, yarım xurma ilə başlayın və bədəninizin reaksiyasını izləyin.
Xurma sirkəsi hazırlamaq istəyənlər üçün
Yapon xurması təkcə təzə yeyilmir. Bəzi evlərdə ondan sirkə də hazırlanır. Sirkə isə meyvənin özü ilə eyni sayılmır və hər kəs üçün uyğun olmaya bilər. Xüsusilə mədə yanması, qastrit və xora problemi olan şəxslər turş məhsullara ehtiyatla yanaşmalıdır. Ev üsulu ilə hazırlama, istifadə qaydası və həzmə mümkün təsirləri barədə xurma sirkəsi ilə bağlı ətraflı yazını oxumaq faydalıdır.
Kimlər yapon xurmasını ehtiyatla yeməlidir?
Yapon xurması faydalı olsa da, hər qida hər kəsə eyni dərəcədə uyğun gəlmir. Xüsusilə aşağıdakı hallarda diqqətli olmaq lazımdır.
- Diabeti olanlar: Xurma şirindir və karbohidrat tərkibi var. Porsiyanı nəzarətdə saxlamaq vacibdir.
- Böyrək xəstəliyi olanlar: Kalium məhdudiyyəti təyin olunubsa, həkimlə məsləhətləşmədən çox yemək olmaz.
- Qəbizliyə meyilli şəxslər: Yetişməmiş, büzücü xurma narahatlığı artıra bilər. Yalnız tam yetişmiş meyvə seçilməlidir.
- Mədə-bağırsaq əməliyyatı keçirənlər: Xurma və digər lifli meyvələr bəzi hallarda uyğun olmaya bilər.
- Kiçik uşaqlar: Boğulma riski olmaması üçün meyvə yumşaq, kiçik doğranmış və yaşa uyğun miqdarda verilməlidir.
- Allergiyası olanlar: Nadir olsa da, qaşınma, səpki, dodaqda şişkinlik və ya nəfəs darlığı yaranarsa, istifadə dayandırılmalı və tibbi yardım alınmalıdır.
Xurmanı kimlərin daha ehtiyatla yeməli olduğu barədə ayrıca vacib məqamlar bu ətraflı xurma xəbərdarlığında toplanıb.
FAQ: yapon xurması haqqında çox soruşulan suallar
Gündə neçə ədəd yapon xurması yemək olar?
Sağlam böyüklər üçün adətən gündə 1 orta ölçülü xurma kifayət edir. Qidalanmanın qalan hissəsi də nəzərə alınmalıdır. Diabet, böyrək xəstəliyi və ya həzm problemi olan şəxslər üçün miqdar fərqli ola bilər.
Xurmanı qabığı ilə yemək olar?
Bəli, qabıq yaxşı yuyulubsa və meyvə yetişibsə, yemək olar. Ancaq qabıq bəzilərinə sərt gələ və həzmdə narahatlıq yarada bilər. Bu halda qabığını soymaq daha yaxşıdır.
Yetişməmiş xurmanı necə yetişdirmək olar?
Onu otaq temperaturunda bir neçə gün saxlayın. Alma və ya bananla birlikdə kağız torbaya qoymaq yetişməni sürətləndirə bilər. Meyvə yumşalanda və büzücülüyü azalandan sonra yeyin.
Yapon xurması arıqladırmı?
Xurma təkbaşına arıqlatmır. Lakin şirin, yüksək kalorili desertlərin yerinə ölçülü miqdarda istifadə olunarsa, daha balanslı qidalanmaya kömək edə bilər. Arıqlamaq üçün ümumi enerji qəbulu, hərəkət və yuxu rejimi əsas rol oynayır.
Nəticə
Yapon xurması payızın sadə, əlçatan və dadlı nemətidir.
O, immunitetə, bağırsaqlara, gözlərə və dəriyə faydalı qidalanmanın bir hissəsi ola bilər. Əsas məsələ onu tam yetişmiş halda, ölçülü miqdarda və öz sağlamlıq durumunu nəzərə alaraq yeməkdir. Bu mövsüm süfrənizə bir-iki ədəd yapon xurması əlavə edin, amma onu möcüzə dərman kimi yox, sağlam həyat tərzinin ləzzətli parçası kimi görün.
Bu məlumatlar yalnız maarifləndirmə xarakterlidir. İstifadə etməzdən əvvəl mütləq həkimlə məsləhətləşin.
