Avokado yeyəndə əlimizdə qalan iri tumu çoxumuz düşünmədən zibilə atırıq. Sosial şəbəkələrdə isə bu tum haqqında müxtəlif iddialar yayılır: guya çay kimi dəmlənir, arıqladır, xolesterini aşağı salır və bədəni təmizləyir. Bəs həqiqət nədir? Avokado tumunun tərkibində faydalı bitki maddələri olsa da, onu dərman kimi qəbul etmək elmi baxımdan tam sübut olunmayıb və ehtiyat tələb edir.
Avokado Azərbaycanda nənələrimizin qədimdən istifadə etdiyi bitkilərdən deyil. Bu meyvə süfrələrimizə daha sonralar daxil olub. Ona görə avokado tumu ilə bağlı nənə məsləhətləri, sınanmış yerli dəmləmə ənənəsi və uzunmüddətli xalq təcrübəsi yoxdur. Bu məqam vacibdir. Çünki hər təbii məhsul təhlükəsiz demək deyil.
Avokadonun meyvəsi sağlam yağlar, lif, kalium və müxtəlif vitaminlərlə zəngindir. Bu barədə daha ətraflı məlumat üçün Avokado haqqında hamı eyni şeyi demir: doğrudanmı ürəyə və xolesterinə yaxşı gəlir? yazımıza da baxa bilərsiniz. Lakin meyvənin faydası ilə tumun faydasını eyni tutmaq olmaz.
Avokado tumunun tərkibində nə var?
Avokado tumu sərt, acı və lifli quruluşa malikdir. Onun tərkibində polifenollar, bəzi antioksidant maddələr, nişasta və bitki lifləri olduğu bildirilir. Laboratoriya araşdırmalarında bu maddələrin sərbəst radikallara qarşı təsir göstərə biləcəyi müşahidə edilib.
Amma laboratoriyada aparılan sınaq insan orqanizmində eyni nəticənin alınacağı anlamına gəlmir. Avokado tumunun insanlarda nə qədər təhlükəsiz olduğu, hansı miqdarda qəbul edilə biləcəyi və hansı xəstəliklərə həqiqətən təsir etdiyi barədə kifayət qədər möhkəm elmi sübut yoxdur.
Avokado tumunun mümkün faydaları
1. Bitki lifləri ilə zəngin ola bilər
Tumun quruluşunda lifli maddələr var. Lif bağırsaqların normal işləməsinə kömək edir. Lakin tum bütöv halda çətin həzm olunur. Onu iri tikə şəklində udmaq boğulma və bağırsaq narahatlığı yarada bilər. Bu səbəbdən “liflidir” deyə tumu çeynəmədən yemək düzgün deyil.
2. Antioksidant maddələr daşıya bilər
Antioksidantlar hüceyrələri oksidləşdirici təsirdən qorumağa kömək edən maddələrdir. Avokado tumunda bəzi fenol birləşmələrinin olduğu göstərilib. Bununla belə, bu maddələrin insan sağlamlığına real təsirini təsdiqləyən geniş klinik araşdırmalar azdır.
3. Mikrob əleyhinə təsir ehtimalı araşdırılır
Bəzi sınaq şüşəsi araşdırmalarında avokado tumu ekstraktının müəyyən mikrobların artımını zəiflədə biləcəyi müşahidə olunub. Ancaq bu nəticə tum çayının infeksiyanı sağaltması demək deyil. Boğaz ağrısı, sidik yolu infeksiyası və ya dəri problemi zamanı həkim müalicəsinin yerinə tumdan istifadə etmək təhlükəlidir.
4. Dəriyə tətbiq edilməsi barədə iddialar
İnternetdə avokado tumu tozunun üz maskası kimi istifadə edildiyi yazılır. Lakin iri və sərt hissəciklər dərini cıza, qızartı və qıcıqlanma yarada bilər. Həssas dəridə allergik reaksiya da mümkündür. Dəriyə sürtmək istəyən şəxs əvvəlcə biləyin kiçik hissəsində sınaq aparmalıdır. Qaşınma, yanma və qızartı yaranarsa, dərhal yuyulmalıdır.
Avokado tumunu çay kimi dəmləmək olarmı?
Avokado tumu çayı xalq arasında məşhurlaşsa da, bu içkinin təhlükəsizliyi və müalicəvi təsiri tam müəyyən edilməyib. Tərkibində acı dad verən bitki birləşmələri və taninlər ola bilər. Taninlər bəzi insanlarda mədə narahatlığı yarada bilər. Həddindən artıq qəbul edildikdə ürəkbulanma, qarın ağrısı, qusma və ishal kimi əlamətlər meydana çıxa bilər.
Bu səbəbdən avokado tumundan hazırlanan çayı gündəlik içki kimi məsləhət görmək düzgün deyil. Xüsusilə uşaqlara, hamilə qadınlara, süd verən analara və xroniki xəstəliyi olan şəxslərə belə içkilər verilməməlidir.
Daha təhlükəsiz hazırlama və istifadə qaydası
Ən təhlükəsiz yanaşma avokado tumunu daxilə qəbul etməməkdir. Yenə də bu məhsuldan istifadə barədə düşünürsünüzsə, əvvəlcə həkim və ya klinik əczaçı ilə məsləhətləşin. Həkim uyğun görərsə, aşağıdakı ehtiyat qaydalarına əməl etmək olar:
- Yalnız təzə, kiflənməmiş və çürüməmiş avokadonun tumunu seçin.
- Tumu axar su altında yaxşı yuyun və üzərində meyvə qalıqları saxlamayın.
- Tumu günəş altında deyil, təmiz və quru yerdə tam qurudun.
- Sərt tumu bıçaqla doğramağa çalışmayın. Bu, əl yaralanmasına səbəb ola bilər.
- Tumu bütöv halda udmayın və uşaqların əlinə verməyin.
- Həkim məsləhəti olmadan tumdan hazırlanmış toz, çay və ya ekstraktı qəbul etməyin.
Avokado tumunu mətbəxdə istifadə etmək əvəzinə komposta əlavə etmək daha münasib seçimdir. Beləliklə, onu zibilə atmaq istəməyənlər həm torpağa fayda verə, həm də sağlamlıq üçün sübut olunmamış riskdən uzaq qala bilərlər.
Kimlərə avokado tumu olmaz?
Hamilə və süd verən qadınlar
Hamiləlik və südvermə dövründə yeni bitki məhsullarını sınaqdan keçirmək olmaz. Avokado tumunun ana və döl üçün təhlükəsiz dozası müəyyən edilməyib. Buna görə bu dövrdə ondan çay, toz və ya başqa formada istifadə tövsiyə edilmir.
Uşaqlar
Uşaqların həzm sistemi daha həssasdır. Sərt tum boğulma təhlükəsi yarada bilər. Tərkibindəki bəzi maddələr qarın ağrısı və qusmaya səbəb ola bilər. Uşaqlara avokado tumu vermək düzgün deyil.
Mədə-bağırsaq problemi olanlar
Qastrit, mədə xorası, reflü, qıcıqlanmış bağırsaq və tez-tez ishal yaşayan şəxslər acı və taninli bitki məhsullarından narahatlıq hiss edə bilər. Bu şəxslər tum çayından uzaq durmalıdır.
Böyrək və qaraciyər xəstələri
Böyrək və qaraciyər xəstəliyi olan insanların orqanizmi bəzi maddələri daha çətin parçalaya və xaric edə bilər. Bu səbəbdən avokado tumu kimi az araşdırılmış məhsullar yalnız həkim nəzarəti ilə nəzərdən keçirilə bilər. Böyrəklərlə bağlı xalq arasında istifadə olunan başqa tumlar barədə Qarpız tumunu atırsansa, böyük səhv edirsən – böyrəkləri təmizləyən təbii möcüzə yazımızda məlumat tapa bilərsiniz. Lakin bu, avokado tumunun da eyni təsirə malik olduğunu göstərmir.
Daimi dərman qəbul edənlər
Qan durulaşdırıcı, təzyiq, şəkər və qaraciyər dərmanı qəbul edən şəxslər bitki məhsullarını özbaşına sınamamalıdır. Bitkilər dərmanların təsirini dəyişə bilər. Hər hansı çay və ya toz qəbul etməzdən əvvəl müalicə həkiminizlə danışın.
Avokado tumu barədə yayılan yanlış fikirlər
“Bədəni təmizləyir”, “xərçəngi sağaldır”, “tez arıqladır” və “xolesterini dərhal salır” kimi ifadələr elmi fakt kimi qəbul edilməməlidir. Heç bir tək qida və ya tum balanslı qidalanmanı, hərəkəti və həkim müalicəsini əvəz etmir.
Tumlarla bağlı maraq çoxdur. Məsələn, Balqabaq tumu kişilər üçün niyə bu qədər məsləhət görülür? yazısında daha yaxşı öyrənilmiş qida məhsulu haqqında danışılır. Heyva çəyirdəyinin boğaz qıcıqlanmasında necə istifadə olunduğunu isə Heyva çəyirdəyinin bu sirrini çox adam bilmir məqaləsində oxuya bilərsiniz. Lakin hər tumun tərkibi və təsiri fərqlidir.
Tez-tez verilən suallar
Avokado tumu arıqladır?
Bunu təsdiqləyən möhkəm insan araşdırmaları yoxdur. Arıqlamaq üçün əsas amillər düzgün qidalanma, kifayət qədər hərəkət, yuxu və lazım gəldikdə həkim dəstəyidir.
Avokado tumu çayını hər gün içmək olar?
Xeyr. Bu içkinin uzunmüddətli təhlükəsizliyi və uyğun miqdarı müəyyən edilməyib. Gündəlik qəbul, xüsusilə xroniki xəstəliyi olan insanlarda, risk yarada bilər.
Avokado tumu xolesterini aşağı salır?
Bu iddia insanlarda kifayət qədər sübut olunmayıb. Xolesterin yüksəkdirsə, analiz nəticələri həkim tərəfindən qiymətləndirilməli və uyğun müalicə planı hazırlanmalıdır.
Tumu torpağa əkmək mümkündürmü?
Bəli, tumu torpaqda cücərtmək mümkündür. Bu, onu yeməkdən daha təhlükəsiz və maraqlı istifadə yoludur. Lakin ev şəraitində yetişən ağacın meyvə verməsi illər çəkə bilər və nəticə zəmanətli deyil.
Nəticə
Avokado tumu maraqlı tərkibə malik olsa da, onu möcüzəvi dərman kimi təqdim etmək doğru deyil.
Meyvənin özünü ölçülü şəkildə yemək daha yaxşı öyrənilmiş və təhlükəsiz seçimdir. Tumu zibilə atmaq istəmirsinizsə, onu komposta əlavə edə və ya cücərtməyə cəhd edə bilərsiniz. Sağlamlıq məqsədilə çay, toz və ekstrakt şəklində istifadə isə yalnız mütəxəssis məsləhəti ilə olmalıdır.
Qabıq və bitki hissələrindən istifadə mövzusunda Nar qabıqlarını atmayın — evdə hazırlanan bu dəmləmə nəyə yarayır? məqaləsinə də nəzər sala bilərsiniz. Ancaq oradakı məlumatları avokado tumuna tətbiq etmək olmaz. Hər bitkinin öz tərkibi, faydası və riski var.
Tibbi xəbərdarlıq: Bu məlumatlar yalnız maarifləndirmə xarakterlidir. İstifadə etməzdən əvvəl mütləq həkimlə məsləhətləşin.
