Bir vaxtlar bamya daha çox yay süfrələrinin, turşuların və nənələrimizin qazanda bişirdiyi yeməklərin adı ilə xatırlanırdı. İndi isə vəziyyət dəyişib. Son aylarda sosial şəbəkələrdə, sağlam qidalanma səhifələrində və gündəlik söhbətlərdə hamı bir sualdan danışır: bamya suyu doğrudan da bu qədər faydalıdırmı?
Nənələrimiz bamyanı sadəcə yemək üçün istifadə etmirdilər. Onlar bilirdilər ki, bu tərəvəzin içində olan yapışqanabənzər təbii maddə mədəni sakitləşdirə, bağırsaqları rahatlandıra və bədəni yormadan qidalandıra bilər. Kənd yerlərində bamya bəzən gecədən suda saxlanar, səhər isə həmin su az miqdarda içilərdi. Məqsəd sadə idi: həzmi yüngülləşdirmək, bədəni boşaltmaq və günə rahat başlamaq.
Bugünkü marağın əsas səbəbi də elə budur. Bamya suyu çox sadə hazırlanır, əlçatandır və orqanizmə yumşaq təsir göstərir. Amma bir məsələni əvvəldən açıq deyək: bamya suyu möcüzə deyil. O, düzgün qidalanmanın və sağlam həyat tərzinin yanında dəstək ola bilər. Yəni hər dərdin tək çarəsi kimi təqdim etmək doğru olmaz.
Əgər təbii vasitələrə marağınız varsa, sizə semizotunun faydaları, cəfərinin düzgün istifadəsi və ağ tut yarpağının şəkərə meyilli olanlar üçün təsiri barədə yazılar da maraqlı ola bilər.
Bamya suyu nədir?
Bamya suyu adətən 2-4 ədəd təzə bamyanın yuyulub ucları kəsildikdən sonra bir stəkan suya qoyulması ilə hazırlanır. Gecə boyunca suda qaldıqda bamyanın içindəki həll olan liflər və selikli təbii maddələr suya keçir. Səhər həmin su içilir. Bəziləri bamyanı da yeyir, bəziləri isə yalnız suyunu içir.
Bu içkinin məşhur olmasının əsas səbəbi onun mədə-bağırsaq rahatlığı, toxluq hissi və şəkər səviyyəsinə dolayı dəstək verməsi ilə əlaqələndirilməsidir. Elmi baxımdan bamyanın lif, C vitamini, fol turşusu, maqnezium və bəzi antioksidant maddələrlə zəngin olduğu məlumdur. Amma bamya suyunda bunların miqdarı bamyanın özünü yeməklə müqayisədə daha az olur. Buna görə də ən düzgün yanaşma belədir: bamya suyu faydalı dəstəkdir, əsas güc isə yenə bamyanın özündədir.
Bamya suyunun faydaları
1. Həzmi yüngülləşdirməyə kömək edə bilər
Bamya suyunun ən çox danışılan tərəfi mədə və bağırsaqlara yumşaq təsir göstərməsidir. Bamyanın tərkibində olan təbii liflər və selikli maddə qidanın bağırsaqdan keçidini rahatlaşdıra bilər. Bu da bəzi insanlarda qəbizliyin azalmasına, qarında ağırlıq hissinin yüngülləşməsinə kömək edir.
Xüsusilə yemək rejimi pozulan, az su içən və gün boyu oturaq qalan insanlarda həzm yavaşıya bilir. Belə vaxtlarda bamya suyu səhər acqarına az miqdarda içildikdə rahatlıq verə bilər.
2. Toxluq hissini artıra bilər
Bamya suyu içənlərin bir qismi səhər saatlarında daha az acdıqlarını deyir. Bunun səbəbi selikli quruluşun mədədə doluluq hissi yaratmasıdır. Bu xüsusiyyət həddən artıq yemək vərdişi olanlara müəyyən dəstək verə bilər. Amma yenə də təkcə bamya suyu arıqladan vasitə deyil. O, sadəcə düzgün menyu ilə birlikdə köməkçi rol oynaya bilər.
3. Şəkər səviyyəsinin daha sabit qalmasına dəstək ola bilər
Bamya barədə ən çox yayılan fikirlərdən biri də onun şəkərə təsiridir. Burada diqqətli olmaq lazımdır. Bamya və lifli qidalar ümumilikdə qidanın sorulmasını bir qədər ləngidə bilər. Bu isə bəzi insanlarda yeməkdən sonra şəkərin kəskin qalxmasının qarşısını qismən ala bilər. Lakin bu, dərman əvəzi demək deyil.
Şəkərə meyilli olanlar üçün təbii dəstək mövzusu maraqlıdırsa, ağ tut yarpağı haqqında məqaləmizə də baxa bilərsiniz.
4. Mədə divarını sakitləşdirə bilər
Bamyanın o sürüşkən, selikli quruluşu bir çoxlarının xoşuna gəlməsə də, məhz bu hissə onun əsas üstünlüklərindən sayılır. Xalq təbabətində bu xüsusiyyət mədədə yanma, qıcqırma və həssaslıq zamanı istifadə olunub. Əlbəttə, ciddi mədə xəstəliyində həkim nəzarəti şərtdir. Amma yüngül narahatlıqda bamya suyu bəzən rahatlıq verə bilir.
5. Bağırsaq dostu liflərlə gündəlik rejimi dəstəkləyə bilər
Bağırsaqların normal işləməsi təkcə həzm üçün deyil, ümumi rahatlıq üçün də vacibdir. Bamya suyu, xüsusən də onunla birlikdə yumşaq bamya hissələri də qəbul edilərsə, gündəlik lif qəbuluna az da olsa töhfə verir. Lifli qidalar bağırsaq mühitini dəstəkləyir və bədənin öz ritmini qorumasına kömək edir.
6. İmmunitetə dolayı dəstək verə bilər
Bamyanın özündə C vitamini və antioksidant maddələr var. Suya nə qədər keçməsi hazırlama üsulundan asılıdır. Yəni bamya suyunu vitamin deposu kimi təqdim etmək düzgün olmaz. Amma o, ümumi sağlam qidalanmanın bir hissəsi kimi faydalı ola bilər. Bu baxımdan keçibuynuzu bəhməzi və sumağın damar dostu sayılması barədə yazılar da maraqlı ola bilər.
7. Dəriyə və su balansına dolayısı ilə təsir göstərə bilər
Bamya suyu içmək bir çox adam üçün su qəbulunu artırmağın asan yoludur. Kifayət qədər su içmək dərinin quruluğunu azaltmağa, halsızlığı yüngülləşdirməyə və ümumi canlılığa kömək edir. Bamya suyu birbaşa dəriyə möcüzə yaratmasa da, su balansını yaxşılaşdırmaq baxımından gündəlik rejimə əlavə ola bilər.
8. Yüngül, sadə və əlçatan bir təbii vasitədir
Bəzi təbii vasitələr bahalı olur, bəziləri isə hər yerdə tapılmır. Bamya suyu isə sadəliyi ilə seçilir. Bir neçə ədəd bamya və bir stəkan su kifayətdir. Nənələrimizin reseptlərinin dəyəri də çox vaxt elə bunda idi: sadə, təmiz və evdə hazırlanan üsullar.
Hazırlanma qaydası: Bamya suyu necə hazırlanır?
Ən sadə nənə resepti
Lazım olanlar:
- 3-4 ədəd təzə bamya
- 1 stəkan içməli su
- Şüşə və ya saxsı qab
Addım-addım hazırlanması:
- Bamyaları yaxşıca yuyun.
- Baş və quyruq hissəsini çox dərin olmadan kəsin.
- Onları ortadan bir dəfə yarın və ya bütöv saxlayın.
- Bir stəkan suyun içinə qoyun.
- Qabın ağzını örtün.
- Gecədən səhərə qədər, təxminən 8-10 saat gözlədin.
- Səhər bamyaları yüngülcə sıxın ki, içindəki faydalı selik suya daha yaxşı keçsin.
- Suyu süzün və acqarına və ya səhər yeməyindən 20-30 dəqiqə əvvəl için.
Nə qədər içmək olar?
İlk dəfə istifadə edənlər yarım stəkanla başlasa daha yaxşıdır. Orqanizmin reaksiyasına baxmaq vacibdir. Əgər narahatlıq olmazsa, gündə 1 stəkana qədər istifadə edilə bilər. Adətən 7-10 gün istifadə edib sonra fasilə vermək daha məntiqli sayılır.
Bamyanın özünü də yemək olar?
Bəli, hətta bir çox halda bu daha faydalıdır. Çünki lifin və qida maddələrinin böyük hissəsi bamyanın özündə qalır. Suyu içib bamyaları atmaq əvəzinə onları salata, qatığa və ya sadə tərəvəz yeməyinə əlavə edə bilərsiniz.
Digər istifadə üsulları
1. Həzm üçün bamya-qatıq qarışığı
Bəzi bölgələrdə bamya suda yumşaldıldıqdan sonra xırda doğranar, üstünə bir neçə qaşıq qatıq əlavə edilərdi. Bu qarışıq ağır yeməkdən sonra az miqdarda yeyilərdi. Məqsəd mədəni sakitləşdirmək idi.
2. Yüngül tərəvəz suyu ilə birlikdə
Bamyanı təkbaşına deyil, başqa faydalı qidalarla birlikdə istifadə edə bilərsiniz. Məsələn, cəfəri və az miqdarda limonla hazırlanmış tərəvəz qarışığında bamya. Bu mövzu sizə maraqlıdırsa, cəfəri barədə yazımıza baxa bilərsiniz.
3. Həssas mədə üçün bişmiş bamya
Bamya suyunu hər kəs rahat qəbul etmir. Selikli quruluş bəzilərinə xoş gəlmir. Belə halda nənələr bamyanı az suda yüngül bişirər, üstünə bir az zeytun yağı əlavə edib yeyərdilər. Bu üsul həm daha dadlı, həm də daha doyumludur.
Kimlərə olmaz?
Bamya suyu təbii vasitə olsa da, hamı üçün uyğun deyil. Aşağıdakı hallarda ehtiyatlı olmaq lazımdır:
- Şəkər dərmanı qəbul edənlər: Bamya suyu bəzi insanlarda şəkərin daha aşağı düşməsinə səbəb ola bilər. Dərmanla birlikdə istifadə edərkən mütləq həkimdən soruşun.
- Qan durulaşdırıcı istifadə edənlər: Bamyanın tərkibində K vitamini var. Bu, bəzi dərmanlarla uyğun gəlməyə bilər.
- Böyrək daşı meyli olanlar: Bamya müəyyən maddələrə görə bəzi insanlarda uyğun olmaya bilər. Bu qrup xüsusilə həkim məsləhəti almalıdır.
- Həssas bağırsağı olanlar: Bəzilərində köp, qaz və narahatlıq yarada bilər. Kiçik miqdardan başlamaq vacibdir.
- Hamilə və süd verən qadınlar: Adi qida kimi bamya çox vaxt problem yaratmasa da, müntəzəm və məqsədli şəkildə bamya suyu istifadə etməzdən əvvəl həkimlə məsləhətləşmək lazımdır.
- Kiçik yaşlı uşaqlar: Uşaqlara xalq üsulu ilə hazırlanan belə vasitələri özbaşına vermək düzgün deyil.
- Allergiyası olanlar: Bamya və ya oxşar tərəvəzlərə qarşı həssaslıq varsa, istifadə etməyin.
Əgər təbii vasitələrdən istifadə edərkən mədə ağrısı, səpkilər, halsızlıq və ya şəkərdə oynama hiss etsəniz, qəbulunu dayandırın.
Bamya suyu ilə bağlı həqiqət: faydalıdır, amma şişirtməyə ehtiyac yoxdur
İnternetdə bəzən bamya suyu haqqında çox iddialı sözlər yazılır. Guya hər dərdin əlacıdır, sürətlə arıqladır, şəkəri dərhal düzəldir və s. Bunlar doğru yanaşma deyil. Bamya suyu faydalı ola bilər, amma o, möcüzə deyil. Ən yaxşı nəticə üçün onu düzgün qidalanma, hərəkət, normal yuxu və kifayət qədər su içmə ilə birlikdə düşünmək lazımdır.
Təbii vasitələrə marağınız varsa, həzmi və boğaz rahatlığını dəstəkləyən heyva çəyirdəyi, mədə mövzusunda maraqlı olanlar üçün qara zirə yağı və başqa təbii dəstək üsulları da sizə faydalı ola bilər.
FAQ: Bamya suyu haqqında ən çox verilən suallar
1. Bamya suyu nə vaxt içilməlidir?
Ən çox səhər acqarına və ya səhər yeməyindən əvvəl içilir. Amma mədəsi həssas olanlar onu yüngül yeməkdən sonra da qəbul edə bilər.
2. Neçə gün içmək olar?
Adətən 7-10 gün istifadə, sonra bir neçə gün fasilə vermək daha təhlükəsiz sayılır. Uzun müddət davamlı istifadədə həkim məsləhəti daha doğrudur.
3. Dondurulmuş bamya ilə hazırlamaq olar?
Olar, amma təzə bamya daha yaxşı nəticə verir. Dondurulmuş məhsulda quruluş və dad dəyişə bilər.
4. Bamya suyu arıqladır?
Təkbaşına yox. Sadəcə toxluq hissini artırıb həzmi yüngülləşdirə bilər. Arıqlama üçün əsas məsələ yenə qidalanma və hərəkətdir.
Bamya suyu son vaxtlar təsadüfən məşhurlaşmayıb. Onun kökü həm xalq təbabətinə, həm də bamyanın lifli və yumşaq quruluşuna dayanır.
Həzmi dəstəkləməsi, toxluq hissi verməsi və ümumi rejimə kömək etməsi onu maraqlı edir. Amma bu içkiyə həddindən artıq ümid bağlamaq doğru deyil. Ən yaxşısı, onu ölçülü istifadə etmək, orqanizmin reaksiyasını izləmək və zəruri hallarda həkimlə məsləhətləşməkdir.
Bu məlumatlar yalnız maarifləndirmə xarakterlidir. İstifadə etməzdən əvvəl mütləq həkimlə məsləhətləşin.
