Bəzən ən güclü dəstək dərman qutusunda yox, mətbəxdə olur. Çuğundur da belə qidalardandır. Onun tünd qırmızı rəngi, torpaq qoxusu və bir az da sərt dadı hər kəsin xoşuna gəlməyə bilər. Amma illərdir həm xalq təbabətində, həm də müasir araşdırmalarda çuğundura xüsusi diqqət var. Xüsusən də mövzu yüksək təzyiq olanda.
Nənələrimiz çuğunduru yalnız salata qatmaq üçün saxlamırdı. Qış aylarında onu qaynadıb süfrəyə verər, bəzən də suyunu sıxıb az miqdarda içərdilər. Məqsəd sadə idi: bədəni gücləndirmək, qan dövranını canlandırmaq, halsızlığı azaltmaq. O vaxt bunun arxasında hansı maddələrin dayandığını heç kim elmi dillə izah etmirdi. İndi isə bilirik ki, çuğundurun tərkibində olan təbii nitratlar damarların rahatlamasına kömək edə bilər.
Elə buna görə də “çuğundur suyu təzyiqi salır” fikri havadan yaranmayıb. Araşdırmalar göstərir ki, bəzi insanlarda çuğundur suyu qısa müddətdə təzyiq göstəricilərinə müsbət təsir edə bilər. Amma burada vacib bir məqam var: bu, hər kəsdə eyni olmur və dərmanların əvəzi sayılmır. Çuğundur suyu dəstək ola bilər, möcüzə yox.
Əgər siz də “doğrudanmı təsir edir, yoxsa sadəcə şişirdilir?” sualına cavab axtarırsınızsa, bu Şəfa Bələdçisi sizin üçündür. Gəlin həm elmi tərəfə baxaq, həm də çuğundur suyundan necə düzgün istifadə etməyin yollarını sadə dillə danışaq.
Çuğundur suyu təzyiqə necə təsir edir?
Çuğundurun əsas gücü onun tərkibindəki təbii nitratlardan gəlir. Bu maddələr bədəndə bir neçə mərhələdən keçərək azot oksidinə çevrilir. Azot oksidi isə damarların divarını bir qədər boşaldır, yəni damarlar daha rahat genişlənə bilir. Damar genişlənəndə qan axını asanlaşır və təzyiq göstəricisi də bir qədər enə bilər.
Sadə dillə desək, çuğundur suyu damarları sıxılmış vəziyyətdən bir az rahat vəziyyətə keçirə bilər. Bu təsir xüsusən yüngül və ya orta dərəcədə yüksək təzyiqi olan insanlarda daha çox diqqət çəkir. Lakin nəticə bir çox şeydən asılıdır: insanın yaşı, duz istifadəsi, artıq çəki, hərəkət səviyyəsi, qəbul etdiyi dərmanlar və ümumi sağlamlıq durumu.
Bəzi araşdırmalarda çuğundur suyunun qəbulundan bir neçə saat sonra təzyiqdə mülayim enmə müşahidə edilib. Bəzi insanlarda bu təsir daha aydın olub, bəzilərində isə demək olar hiss olunmayıb. Yəni burada “hamıya eyni təsir edir” demək düzgün olmaz.
Təzyiqə dəstək verən başqa təbii seçimlərlə də maraqlanırsınızsa, hibiskus çayı haqqında yazımıza da baxa bilərsiniz. Ürək və damar sağlamlığını ümumi şəkildə gücləndirmək üçün isə yemişan çayının faydaları da maraqlı ola bilər.
Çuğundur suyunun faydaları
1. Təzyiqin tənzimlənməsinə dəstək ola bilər
Ən çox danışılan fayda məhz budur. Çuğundur suyu damarların rahatlamasına kömək etdiyinə görə qan dövranı daha axıcı ola bilər. Bu da bəzi insanlarda təzyiqin yüngül enməsinə şərait yaradar. Xüsusən duzu çox istifadə edən, az hərəkət edən və damar gərginliyi yaşayan insanlarda bu təsir daha çox maraq doğurur.
2. Damarların elastikliyinə müsbət təsir göstərə bilər
Damarların sərt olması ürək üçün əlavə yük deməkdir. Çuğundur suyunun tərkibindəki təbii birləşmələr damarların elastikliyini qorumağa yardım edə bilər. Bu baxımdan o, təkcə təzyiq mövzusu üçün deyil, ümumi ürək-damar sağlamlığı üçün də diqqət çəkir.
Damar dostu qidalar mövzusunda sumağın damar sağlamlığına təsiri barədə yazımızı da oxuya bilərsiniz.
3. İdman zamanı dözümlülüyə dəstək verə bilər
Çuğundur suyu yalnız təzyiq üçün yox, hərəkət zamanı enerjinin daha səmərəli istifadə olunması üçün də araşdırılır. Bəzi insanlarda gəzinti, velosiped və ya yüngül idman zamanı daha az yorğunluq hissi yarada bilər. Çünki oksigenin toxumalara çatdırılması daha rahat ola bilir.
4. Bədəni antioksidantlarla təmin edir
Çuğundurun qırmızı rəngi boşuna deyil. O, antioksidant maddələrlə zəngindir. Bu maddələr bədəndə gündəlik gərginlik, pis qidalanma, çirklənmə və stres nəticəsində yaranan zərərli təsirlərə qarşı müdafiəyə kömək edir. Antioksidantlarla zəngin digər qidalar sırasında aronia giləmeyvəsi də son illər çox danışılır.
5. Həzmə dolayısı ilə fayda verə bilər
Çuğundurun özü lif baxımından daha zəngindir, suyu isə lif cəhətdən o qədər güclü deyil. Yenə də çuğundurdan hazırlanan təzə içki bəzi insanlarda mədə-bağırsaq hərəkətini yüngül şəkildə canlandıra bilər. Əgər həzm və bağırsaq rahatlığı mövzusunda maraqlanırsınızsa, kətan toxumu suyu ilə bağlı yazımız da faydalı ola bilər.
6. Folat və faydalı minerallarla qidalanmanı zənginləşdirir
Çuğundurda folat, kalium və bir sıra faydalı maddələr var. Bunlar sinir sistemi, hüceyrə yenilənməsi və maye tarazlığı üçün vacibdir. Təkcə bir qida ilə bütün ehtiyacı ödəmək olmaz, amma gündəlik qidalanmada belə təbii seçimlərin yeri böyükdür.
Hazırlanma qaydası
Evdə çuğundur suyu necə hazırlanır?
Lazım olanlar
- 1 ədəd orta ölçülü təzə çuğundur
- 1 stəkan su
- İstəyə görə yarım kök və ya kiçik bir alma
- İstəyə görə bir neçə damcı limon suyu
Addım-addım resept
- Çuğunduru yaxşı yuyun. Üzərində torpaq qalmasın.
- Qabığını nazik şəkildə soyun.
- Kiçik hissələrə bölün ki, blender və ya şirəçıxaran üçün rahat olsun.
- Əgər şirəçıxaran varsa, birbaşa sıxın.
- Blender istifadə edirsinizsə, üzərinə 1 stəkan su əlavə edib üyüdün.
- Sonra tənzif və ya xırda süzgəcdən keçirib suyunu ayırın.
- Dadını yumşaltmaq üçün bir neçə damcı limon suyu əlavə edə bilərsiniz.
Nə qədər gözlətməli?
Ən yaxşısı təzə hazırlanmış halda içməkdir. Amma dadı çox sərt gəlirsə, 10-15 dəqiqə soyuducuda saxlayıb sonra içə bilərsiniz. Uzun müddət gözlədikdə həm dadı dəyişir, həm də faydalı maddələrin bir hissəsi azalır.
Nə vaxt içməli?
İlk dəfə sınayırsınızsa, səhər və ya günorta saatlarında yarım stəkan ilə başlayın. Bədəninizin reaksiyasına baxın. Hər gün böyük miqdarda içmək düzgün deyil. Əksər insanlar üçün 100-200 ml arası miqdar kifayət edir. İdman öncəsi qəbul edənlər də var, amma təzyiq üçün istifadə edirsinizsə, ən vacibi müntəzəmlik və ölçünü aşmamaqdır.
Çox ac qarına içəndə bəzi insanlarda ürəkbulanma və ya mədə narahatlığı yarana bilər. Ona görə yüngül yeməkdən sonra qəbul etmək daha rahatdır. Təzyiq dərmanı qəbul edirsinizsə, çuğundur suyunu gündəlik vərdiş etməzdən əvvəl həkimlə danışın.
Kimlərə olmaz?
Çuğundur suyu təbii olsa da, hər kəs üçün uyğun deyil. Aşağıdakı qruplar xüsusilə diqqətli olmalıdır:
Aşağı təzyiqi olanlar
Əgər təzyiqiniz onsuz da aşağıdırsa, çuğundur suyu sizdə başgicəllənmə, halsızlıq və göz qaralması yarada bilər.
Təzyiq dərmanı qəbul edənlər
Dərmanla birlikdə təsir güclənə bilər. Nəticədə təzyiq həddindən çox enə bilər. Buna görə ölçüsüz istifadə risklidir.
Böyrək daşı və ya oksalat problemi olanlar
Çuğundur oksalat baxımından zəngin qidalardandır. Böyrək daşı meyli olan insanlarda ehtiyatlı olmaq lazımdır. Xüsusən əvvəl bu problem yaşanıbsa, həkim məsləhəti vacibdir.
Şəkər xəstələri
Çuğundurun özü də, suyu da müəyyən qədər təbii şəkər daşıyır. Bu, onu qadağan etmir, amma miqdara nəzarət etməyi vacib edir. Xüsusən şirə şəklində içiləndə daha sürətli mənimsənə bilər.
Mədə-bağırsaq həssaslığı olanlar
Bəzi insanlarda şişkinlik, köp, mədə narahatlığı yarada bilər. İlk dəfə içirsinizsə, az miqdardan başlayın.
Hamilə və süd verən qadınlar
Adi qida kimi istifadə çox vaxt problem yaratmasa da, gündəlik və yüksək miqdarda şirə qəbulunu mütləq həkimlə dəqiqləşdirmək daha doğru olar.
Uşaqlar
Uşaqlara böyük miqdarda vermək düzgün deyil. Yaşa uyğun miqdar və uyğunluq üçün pediatrla məsləhətləşmək lazımdır.
Bir vacib qeyd
Çuğundur suyu içəndən sonra sidiyin və ya nəcisin çəhrayı-qırmızı rəng alması bəzən insanı qorxudur. Çox vaxt bu, zərərli deyil və çuğundurun təbii boyayıcı maddələri ilə bağlı olur. Amma ağrı, halsızlıq və başqa şikayətlər də varsa, həkimə müraciət edin.
FAQ – Ən çox verilən suallar
1. Çuğundur suyu təzyiqi nə qədər vaxtda təsir edə bilər?
Bəzi insanlarda bir neçə saat içində mülayim dəyişiklik görünə bilər. Amma bu, hamıda eyni olmur. Gündəlik həyat tərzi, qidalanma və dərmanlar nəticəyə təsir edir.
2. Hər gün içmək olarmı?
Hər gün böyük miqdarda içmək məsləhət deyil. Adətən az miqdarla başlamaq daha təhlükəsizdir. Uzun müddətli istifadə planınız varsa, xüsusən təzyiq və böyrək problemi fonunda bunu həkimlə danışın.
3. Qaynadılmış çuğundur da eyni təsir edirmi?
Qaynadılmış çuğundur da faydalıdır, amma təzə sıxılmış şirədə təbii nitratların təsiri daha çox diqqət çəkir. Yenə də hər iki forma qidalanmada dəyərlidir.
4. Çuğundur suyu dərman əvəzinə istifadə oluna bilərmi?
Xeyr. O, dəstək vasitəsi ola bilər, amma həkimin yazdığı dərmanı əvəz etmir. Təzyiq xəstəliyi zarafat deyil. Özbaşına dərmanı dayandırmaq təhlükəlidir.
Nəticə
Çuğundur suyu barədə deyilənlər tam uydurma deyil. Doğrudan da onun təzyiqə təsiri ilə bağlı elmi əsas var. Tərkibindəki təbii nitratlar damarların rahatlamasına kömək edə bilər və bu da bəzi insanlarda təzyiqin bir qədər enməsi ilə nəticələnə bilər. Amma əsas sözlər bunlardır: bəzi insanlarda və bir qədər.
Yəni çuğundur suyu faydalı bir dəstəkdir, möcüzəvi çıxış yolu yox. Onu düzgün miqdarda, düzgün vaxtda və öz sağlamlıq durumunuzu nəzərə alaraq qəbul etmək lazımdır. Əgər sizdə yüksək təzyiq, böyrək problemi, şəkər xəstəliyi və ya davamlı dərman qəbulu varsa, ehtiyat daha vacibdir.
Təbiətin verdiyi bu sadə qidanı ağılla istifadə etdikdə ondan xeyir görmək mümkündür. Əsas olan ölçü, sabitlik və tibbi nəzarətdir.
Tibbi Xəbərdarlıq: Bu məlumatlar yalnız maarifləndirmə xarakterlidir. İstifadə etməzdən əvvəl mütləq həkimlə məsləhətləşin.
