Boymadərən otu hər evdə tanınan bitki deyil, amma onu bir dəfə dəmləyib faydasını görən qadınlar bu otu asan unutmur. Xalq təbabətində boymadərən illər boyu qadınlara yaxın bitkilərdən biri sayılıb. Nənələrimiz onu bəzən aybaşı günlərində, bəzən qarın köpü və həzm ağırlığında, bəzən də yaraların üzərinə kompres kimi istifadə ediblər. Bu bitkinin adı bir az köhnə səslənsə də, özü bu gün də diqqət çəkir. Çünki həm sadədir, həm əlçatandır, həm də düzgün istifadə ediləndə bədənə yumşaq dəstək verə bilir.
Boymadərənin əsas gücü onun tərkibindəki efir yağları, flavonoidlər, acı maddələr və büzücü birləşmələrlə bağlıdır. Elmi araşdırmalar bu bitkinin iltihab hissini azaltmağa, həzmi dəstəkləməyə və spazm tipli narahatlığı yüngülləşdirməyə kömək edə biləcəyini göstərir. Xalq arasında isə onu ən çox qadın rahatlığı ilə bağlayırlar. Elə bu səbəbdən də boymadərən otu qadınlar arasında illərdir sevilir.
Qadın sağlamlığı ilə bağlı bitkilər mövzusu son vaxtlar daha çox maraq doğurur. Məsələn, moruq yarpağı çayının qadınlar arasında niyə bu qədər sevildiyi də tez-tez araşdırılır. Boymadərən də həmin bitkilər sırasındadır, amma onun özünəməxsus tərəfi daha geniş təsirə malik olmasıdır.
Boymadərən otu nədir?
Boymadərən, latınca Achillea millefolium adlanan ətirli bir çöl bitkisidir. Çiçəkləri xırda olur, yarpaqları isə nazik və parçalı görünür. Azərbaycanda dağətəyi və kənd yerlərində bu bitkini tanıyanlar çoxdur. Ən çox qurudulmuş halda çay kimi istifadə olunur. Bəzi hallarda isə vannaya əlavə edilir və ya xaricdən kompres hazırlanır.
Bu bitkiyə marağın əsas səbəbi onun yalnız bir nahiyəyə deyil, bir neçə sahəyə eyni anda təsir göstərə bilməsidir. Yəni həm qarın ağrısında, həm həzmdə, həm də qadınların aybaşı dövründə hiss etdiyi gərginlikdə dəstəkçi kimi istifadə edilir.
Boymadərən otunun faydaları
1. Aybaşı günlərində narahatlığı yüngülləşdirə bilər
Boymadərənin qadınlar arasında sevilməsinin ən əsas səbəbi budur. Xalq təbabətində bu bitki aybaşı günlərində qarın nahiyəsində olan sıxılma, spazm və gərginlik hissi üçün dəmlənib içilib. Bəzi müşahidələrə görə, isti boymadərən çayı bədəni bir qədər yumşaldır və rahatlıq hissi verir.
Niyə belə olur?
Bitkinin tərkibində olan bəzi maddələr spazmı azaltmağa kömək edə bilər. Bu da qarın nahiyəsində olan dartınma hissinin bir qədər yumşalmasına səbəb ola bilər. Əlbəttə, çox güclü ağrılarda bunu müalicə əvəzi saymaq olmaz. Amma yüngül və orta narahatlıqda dəstəkçi vasitə kimi seçilir.
2. Həzmi yaxşılaşdırmağa kömək edə bilər
Boymadərən acımtıl dadlı bitkilərdəndir. Belə bitkilər çox vaxt həzm şirələrinin ifrazını hərəkətə gətirir. Yeməkdən sonra ağırlıq, köp və doluluq hissi olanlar boymadərən çayından istifadə edirlər. Xüsusən yağlı yeməklərdən sonra həzmdə ləngimə hiss olunursa, bu çay bəzən faydalı olur.
Həzmə dəstək verən bitkilər arasında kəklikotu çayı da tez-tez xatırlanır. Boymadərən isə daha yumşaq və çoxşaxəli təsiri ilə seçilir.
3. Köp və şişkinlik hissini azalda bilər
Bir çox qadın aybaşıdan əvvəl və ya aybaşı günlərində şişkinlikdən şikayət edir. Boymadərən çayı bu dövrdə qarında doluluq və gərginlik hissini azaltmağa kömək edə bilər. Onun ilıq halda, yavaş-yavaş içilməsi daha rahat təsir verir.
Burada vacib məqam odur ki, bitki hər kəsdə eyni nəticə vermir. Amma xalq təcrübəsində məhz köp, qaz və mədə-bağırsaq narahatlığında çox istifadə olunub.
4. Yüngül iltihab hissini sakitləşdirə bilər
Boymadərən otu iltihab əleyhinə təsiri ilə də tanınır. Bu bitki bədəndə yaranan yüngül narahatlıq fonunda sakitləşdirici dəstək verə bilər. Tərkibindəki təbii maddələr bədənin yüklənmiş hiss etdiyi günlərdə bir qədər tarazlıq yarada bilər.
Bu səbəbdən soyuq aylarda bitki çaylarına maraq artır. Məsələn, nəfəs yolları və ümumi rahatlıq üçün bənövşə çayı içənlərin niyə rahatladığı da çox soruşulur. Boymadərən isə daha çox qarın, həzm və qadın rahatlığı xəttində seçilir.
5. Dəriyə xaricdən tətbiqdə köməkçi ola bilər
Nənələrimiz bəzi bitkiləri yalnız içmək üçün deyil, xaricdən istifadə üçün də saxlayardılar. Boymadərən də həmin bitkilərdəndir. Soyudulmuş dəmləmə pambıqla dəriyə çəkiləndə və ya kompres kimi qoyulanda xırda qızartı, həssaslıq və yorğun dəri hissində sakitləşdirici təsir göstərə bilər. Bu, xüsusən təmiz və sağlam dəridə qulluq məqsədi ilə edilir.
Vacib qeyd
Açıq yara, irinli sahə və ya güclü dəri problemi olduqda ev üsullarına güvənmək düzgün deyil. Belə hallarda həkim məsləhəti vacibdir.
6. Gərgin günlərdə yumşaq rahatlıq hissi verə bilər
Boymadərən çayının ətri və isti halda içilməsi bəzən əsəbi gərginliyi də azaldır. Bu, birbaşa güclü sakitləşdirici təsir demək deyil. Sadəcə ilıq bitki çayları bədəni və nəfəsi yumşaltdığı üçün insan özünü daha rahat hiss edə bilər. Axşam saatlarında bir fincan boymadərən çayı içmək bir çox qadına yaxşı gəlir.
Əhvalı yumşaltmaq üçün bitkilərə üz tutanlar qızılgül ləçəyi çayının sakitləşdirici tərəfi ilə də maraqlanırlar. Boymadərənin üstünlüyü isə həm rahatlıq, həm də həzm dəstəyi verməsidir.
7. Qadın sağlamlığına maraq göstərənlərin diqqətini ona görə çəkir
Qadınlar çox vaxt bir bitkinin yalnız bir faydasına yox, ümumi rahatlıq gücünə baxırlar. Boymadərən də məhz burada öndə gedir. Aybaşı günləri, köp, həzm ağırlığı, yüngül gərginlik və dəriyə xaricdən tətbiq kimi bir neçə sahədə istifadə edilməsi onu daha sevilən edir.
Qadınların tez-tez diqqət yetirdiyi digər mövzulardan biri də sidik yolları və ümumi rahatlıqdır. Bu səbəbdən mərcangilə şirəsi haqqında yazılar da çox oxunur. Boymadərən isə daha çox aybaşı və həzm mövzusunda önə çıxır.
Hazırlanma qaydası
Boymadərən çayı necə dəmlənir?
Lazım olanlar
- 1 çay qaşığı qurudulmuş boymadərən otu
- 1 stəkan qaynama həddinə çatmış isti su
- Qapaqlı fincan və ya çaynik
Addım-addım hazırlanma
- Qurudulmuş boymadərəni fincana və ya kiçik çaynike əlavə edin.
- Üzərinə 1 stəkan isti su tökün.
- Qapağını örtün ki, bitkinin ətri və faydalı maddələri buxarla itməsin.
- 7-10 dəqiqə gözlədin.
- Sonra süzün və ilıq halda için.
Nə vaxt içməli?
Ən çox istifadə edilən vaxt yeməkdən sonra və ya axşam saatlarıdır. Aybaşı günlərində isə gündə 1-2 fincan ilıq şəkildə içilə bilər. Amma uzun müddət fasiləsiz istifadə etmək düzgün deyil. Adətən 5-7 gün kifayət edir. Daha uzun istifadə üçün mütləq həkim və ya mütəxəssis rəyi alınmalıdır.
Xaricdən kompres necə hazırlanır?
- 1 xörək qaşığı boymadərəni 1 stəkan suda 10 dəqiqə dəmləyin.
- Süzüb tam soyudun.
- Təmiz pambığı və ya tənzifi bu mayedə isladın.
- Qısa müddətlik dəriyə kompres kimi tətbiq edin.
Bu üsul yalnız sağlam dəridə qulluq məqsədi ilə uyğundur. Hər hansı şübhəli dəri problemi olduqda həkimə müraciət edin.
Kimlərə olmaz?
Boymadərən təbii bitki olsa da, hər kəs üçün uyğun deyil. Aşağıdakı hallarda ehtiyatlı olmaq lazımdır:
- Hamilə qadınlar: Boymadərən uşaqlıq nahiyəsinə təsir göstərə biləcəyi üçün hamiləlik dövründə məsləhət görülmür.
- Süd verən analar: Bu dövrdə istifadəsi ilə bağlı kifayət qədər aydın məlumat yoxdur. Həkimlə danışmadan istifadə etməyin.
- Kiçik yaşlı uşaqlar: Uşaqlara bitki çayları böyüklər kimi verilməməlidir.
- Asterkimilər fəsiləsinə allergiyası olanlar: Çobanyastığı, kalendula və bənzər bitkilərə allergiyası olanlarda boymadərən də reaksiya verə bilər.
- Qan duruldan dərman qəbul edənlər: Bitki bəzi hallarda dərmanlarla qarşılıqlı təsir göstərə bilər.
- Aşağı təzyiqi olanlar: Çox istifadə edildikdə halsızlıq və başgicəllənmə hissi yarana bilər.
- Xroniki xəstəliyi olanlar: Qaraciyər, böyrək, ürək və hormonal problem olduqda mütləq həkimlə məsləhətləşin.
- Əməliyyata hazırlaşanlar: Əməliyyatdan əvvəl bitki çaylarını dayandırmaq lazım gələ bilər.
FAQ – Ən çox verilən suallar
Boymadərən çayı gündə neçə dəfə içilə bilər?
Ən çox 1-2 fincan kifayət edir. Daha çox içmək mədədə narahatlıq yarada bilər. Uzun müddət ardıcıl istifadə etmək də məsləhət deyil.
Aybaşı günlərində içmək olarmı?
Bəli, xalq təbabətində ən çox bu məqsədlə istifadə olunub. Amma güclü qanaxma, kəskin ağrı və ya başqa ciddi əlamətlər varsa, sadəcə bitki çayı ilə kifayətlənmək olmaz.
Boymadərən çayını acqarına içmək düzgündürmü?
Həssas mədəsi olanlar üçün acqarına içmək uyğun olmaya bilər. Ən yaxşısı yeməkdən sonra və ya yüngül qidadan sonra içməkdir.
Boymadərənlə başqa bitkiləri qarışdırmaq olar?
Bəzi insanlar onu çobanyastığı və ya nanə ilə qarışdırır. Amma ilk dəfə istifadə edirsinizsə, əvvəlcə tək halda sınamaq daha doğrudur. Beləliklə, bədəninizin reaksiyasını daha aydın görərsiniz.
Nəticə
Boymadərən otu hər kəsin dərhal tanıdığı bitki deyil. Amma onu tanıyan qadınlar çox vaxt bu otu boş yerə seçmirlər. Aybaşı günlərində rahatlıq hissi verməsi, həzmi dəstəkləməsi, köp və ağırlıq hissini azaltmağa kömək etməsi, üstəlik xaricdən də istifadə oluna bilməsi onu xüsusi edir. Ən böyük üstünlüyü isə bədənə sərt yox, yumşaq təsir göstərməsidir.
Yenə də unutmaq olmaz ki, bitki çayı möcüzə deyil. Hər bədən fərqlidir. Boymadərən kiməsə yaxşı təsir edə bilər, kiməsə isə uyğun gəlməyə bilər. Ona görə də ölçünü qorumaq, qısa müddətli istifadə etmək və ciddi narahatlıq olduqda həkimə müraciət etmək vacibdir.
Bu məlumatlar yalnız maarifləndirmə xarakterlidir. İstifadə etməzdən əvvəl mütləq həkimlə məsləhətləşin.
