Bəzən ən güclü təbii vasitə elə mətbəximizin ən sadə küncündə gizlənir. Sarımsaq da onlardan biridir. Nənələrimizin süfrəsində o, təkcə yeməyə dad verən ərzaq olmayıb. Soyuq havada, halsızlıqda, iştahasızlıqda, hətta bədənin zəiflədiyini hiss edəndə sarımsağa əl atıblar. Bir diş sarımsağı əzib qatığa qatmaq, bal ilə qarışdırmaq, şorbaya salmaq və ya səhər acqarına yemək kimi üsullar illərdir xalq arasında yaşayır.
Bu gün elm də sarımsağın təsirini tamamilə inkar etmir. Onun tərkibində bədənə dəstək verən kükürdlü birləşmələr, antioksidant maddələr və qoruyucu təsiri ilə seçilən təbii komponentlər var. Xüsusilə sarımsaq əzildikdən sonra yaranan allisin adlı maddə onun ən çox danışılan hissəsidir. Məhz buna görə bir diş sarımsaq bəzən düşündüyünüzdən daha təsirli ola bilər.
Amma vacib bir həqiqət var: sarımsaq möcüzə deyil. O, düzgün qidalanma, yaxşı yuxu və sağlam həyat tərzi ilə birlikdə fayda verə bilər. Buna baxmayaraq, gündəlik istifadə edilən kiçik miqdar belə bir çox insanda hiss olunan dəstək yarada bilər.
Əgər təbii vasitələrə marağınız varsa, zəncəfil çayının gizli faydası, zərdəçalı necə istifadə etməyin daha doğru olduğu və cəfərinin daha təsirli istifadə yolları da sizin üçün maraqlı ola bilər.
Sarımsağın əsas faydaları
Bir diş sarımsaq az görünə bilər. Ancaq davamlı və düzgün istifadə olunduqda bir neçə sahədə faydalı ola bilər.
1. İmmunitetə dəstək verə bilər
Sarımsaq ən çox soyuqdəymə mövsümündə xatırlanır. Bunun səbəbi təsadüfi deyil. Onun tərkibindəki maddələr bədənin özünü qoruma gücünə dəstək verə bilər. Sarımsaq birbaşa xəstəliyi sağaltmır. Amma bəzi insanlarda zəifləmə dövründə bədəni toparlamağa yardım edə bilər.
Xalq arasında sarımsaq tez-tez payız və qış aylarında istifadə olunub. Şorbalara əlavə edilib, qatığa qarışdırılıb, hətta bal ilə birgə yeyilib. Məqsəd sadə olub: bədəni möhkəmləndirmək.
2. Ürək və damar sağlamlığına yardımçı ola bilər
Bəzi araşdırmalar sarımsağın qan dövranına müsbət təsir göstərə biləcəyini bildirir. O, müəyyən insanlarda təzyiqin və qanda yağ göstəricilərinin tənzimlənməsinə dəstək verə bilər. Bu təsir dərman qədər güclü sayılmır. Amma qidalanmanın bir hissəsi kimi faydalı hesab olunur.
Burada vacib məqam ölçüdür. Çox yemək daha çox xeyir demək deyil. Gün ərzində bir diş sarımsaq bir çox adam üçün kifayət edir.
3. Həzmi hərəkətə gətirə bilər
Bəzi insanlar sarımsaq yedikdən sonra iştahanın açıldığını və həzmin yüngülləşdiyini deyir. Sarımsaq bağırsaq fəaliyyətinə təsir göstərə bilər. Xüsusilə yağlı yeməklərlə birgə istifadə olunanda mədədə ağırlıq hissini azaltmağa yardım edə bilər.
Amma burada bir məqam var. Hər kəsin mədəsi sarımsağı eyni cür qəbul etmir. Kimdə yüngüllük yaradırsa, kimdə yanma və qıcqırma verə bilər. Buna görə də bədəninizin verdiyi siqnala qulaq asın.
4. Təbii mikrobəleyhinə təsiri ilə seçilir
Sarımsağın ən çox danışılan tərəflərindən biri də budur. Xalq təbabətində o, həmişə “mikrobu qıran” vasitə kimi tanınıb. Elmdə də sarımsağın bəzi zərərli mikroorqanizmlərə qarşı təsiri araşdırılıb. Bu səbəbdən boğaz narahatlığı, mövsümi halsızlıq və ümumi zəiflik dövründə sarımsağa maraq artır.
Bu, o demək deyil ki, sarımsaq hər hansı infeksiyanın yerinə keçən müalicədir. Sadəcə bədənə təbii dəstək verən məhsullardan biridir.
5. Antioksidant təsir göstərə bilər
Bədənimiz hər gün yorulur. Gərginlik, yuxusuzluq, nizamsız qidalanma və ətraf mühit amilləri bu yükü artırır. Sarımsaq antioksidant xüsusiyyətləri ilə hüceyrələrin qorunmasına yardım edə bilər. Bu təsir təkcə bir məhsulla əldə olunmur. Amma tərəvəz, göyərti və digər faydalı qidalarla birlikdə sarımsaq da yaxşı seçim ola bilər.
6. Bəlğəm və boğaz narahatlığında xalq arasında çox işlədilib
Nənələrimiz sarımsağı xüsusilə öskürək və boğaz tutulanda xatırlayıblar. İsti şorbaya əlavə ediblər, bal ilə qarışdırıblar, bəzən də bir neçə damcı limonla birlikdə veriblər. Elmi baxımdan bu qarışıq hər kəsdə eyni nəticə verməsə də, isti maye ilə birlikdə istifadə olunduqda boğazı yumşalda bilər.
Təbii qarışıqlara maraq göstərənlər üçün kəklikotu çayı və qara zirə yağının mədəyə təsiri barədə yazılar da faydalı ola bilər.
7. Dəri üçün dolayı yolla fayda verə bilər
Sarımsaq birbaşa dəriyə sürtülən vasitə kimi hər zaman uyğun deyil. Hətta bəzi hallarda qıcıq yarada bilər. Amma daxildən qidalanmanın bir hissəsi kimi istifadə edildikdə, ümumi sağlamlığa dəstək verməsi dəridə də dolayı müsbət təsir göstərə bilər. Yəni əsas fayda bədənin içdən güclənməsidir.
Bir diş sarımsaq necə istifadə olunmalıdır?
Sarımsağın təsiri təkcə nə qədər yediyinizdən deyil, onu necə hazırladığınızdan da asılıdır. Ən çox edilən səhv sarımsağı doğrayıb dərhal yeməkdir. Əslində onu əzdikdən və ya xırda doğradıqdan sonra bir neçə dəqiqə gözlətmək daha məsləhətlidir.
Hazırlanma qaydası: addım-addım
1. Bir diş təzə sarımsaq seçin
Təzə, bərk və qoxusu güclü olan sarımsaq daha yaxşıdır. Yumşalmış və ya cücərmiş sarımsaqdan uzaq durun.
2. Qabığını soyun və əzin
Bıçağın yastı tərəfi ilə yüngülcə əzə bilərsiniz. Rəndədən də keçirmək olar. Məqsəd içindəki faydalı maddələrin aktivləşməsidir.
3. 5-10 dəqiqə gözlədin
Bu çox vacibdir. Sarımsağı əzdikdən sonra dərhal yeməkdənsə, qısa müddət gözlətmək allisinin yaranmasına kömək edir.
4. Necə qəbul etmək olar?
- Sadə üsul: 1 diş əzilmiş sarımsağı yeməkdən sonra su ilə udmaq.
- Bal ilə: 1 çay qaşığı balın içinə az miqdarda əzilmiş sarımsaq qarışdırmaq.
- Qatıqla: Mədəyə ağır gəlməsin deyə qatığa qarışdırmaq.
- Şorba və yeməyə: Bişirmənin sonuna yaxın əlavə etmək. Uzun müddət yüksək istidə qalanda təsiri bir qədər azalır.
5. Nə vaxt içməli və ya yeməli?
Ən çox soruşulan suallardan biri budur. Acqarına yemək bəzi insanlarda yaxşı keçsə də, bir çoxunda mədə yanması yarada bilər. Buna görə ilk dəfə istifadə edirsinizsə, yeməkdən sonra qəbul etmək daha təhlükəsizdir. Həssas mədəsi olanlar isə mütləq qatıq və ya yeməklə birlikdə istifadə etsin.
6. Nə qədər istifadə etmək olar?
Gündə 1 diş sarımsaq əksər sağlam insanlar üçün kifayət edir. Daha çox istifadə mədə narahatlığı, ağız qoxusu və hətta bəzi hallarda qanaxma meylini artıra bilər.
Sarımsağı daha faydalı etmək üçün kiçik üsullar
Bal ilə qarışdırmaq
Bu üsul xalq arasında çox yayılıb. Sarımsağın sərt dadını yumşaldır. Xüsusilə boğaz quruluğunda rahat qəbul olunur.
Qatıqla birlikdə istifadə
Mədəsi həssas olanlar üçün ən rahat yollardan biridir. Qatıq həm dadı yumşaldır, həm də yanma riskini azalda bilər.
İsti yeməyə sonda əlavə etmək
Sarımsağı uzun müddət qaynatmaq onun bəzi faydalı hissələrini azalda bilər. Buna görə yemək hazır olmağa yaxın əlavə edilməsi daha məqsədəuyğundur.
Kimlərə olmaz?
Sarımsaq faydalıdır, amma hər kəs üçün uyğun deyil. Aşağıdakı hallarda ehtiyatlı olmaq lazımdır:
- Mədə yarası, qastrit, qıcqırma və reflüsü olanlar: Çiy sarımsaq şikayətləri artıra bilər.
- Qan duruldan dərman qəbul edənlər: Sarımsaq qanaxma meylini artıra bilər.
- Əməliyyata hazırlaşanlar: Əməliyyatdan ən azı bir neçə gün əvvəl sarımsaq istifadəsi barədə həkimlə danışmaq lazımdır.
- Aşağı təzyiqi olanlar: Bəzi hallarda təzyiqi bir qədər də sala bilər.
- Hamilə və süd verən qadınlar: Az miqdarda qida kimi qəbul çox vaxt problem yaratmasa da, müalicə məqsədilə çox istifadə uyğun deyil.
- Kiçik yaşlı uşaqlar: Xüsusilə çiy şəkildə və çox miqdarda verilməsi düzgün sayılmır.
- Allergiyası olanlar: Dəridə səpki, qaşınma, nəfəs darlığı kimi əlamətlər yaranarsa dərhal dayandırılmalıdır.
Mümkün yan təsirlər
- Ağız qoxusu
- Mədə yanması
- Qarında köp
- Ürəkbulanma
- Dəridə qıcıq
Əgər sarımsaq qəbul etdikdən sonra ciddi narahatlıq hiss edirsinizsə, istifadəni dayandırın.
FAQ – Ən çox verilən suallar
1. Sarımsağı acqarına yemək daha faydalıdır?
Bu fikir çox yayılıb. Amma hamı üçün uyğun deyil. Acqarına istifadə bəzi insanlarda mədə yanması və qıcqırma yarada bilər. İlk dəfə sınayırsınızsa, yeməkdən sonra istifadə edin.
2. Bişmiş sarımsaq faydasını itirir?
Tamamilə yox. Amma çiy və əzilmiş sarımsaqda olan bəzi faydalı maddələr istilikdə azalır. Buna görə sarımsağı yeməyə sonda əlavə etmək daha yaxşı sayılır.
3. Gündə neçə diş sarımsaq yemək olar?
Əksər insanlar üçün gündə 1 diş kifayət edir. Daha çox istifadə hər zaman daha yaxşı deyil. Xüsusilə mədəsi həssas olanlar çox ehtiyatlı olmalıdır.
4. Sarımsaq soyuqdəyməni tam sağaldır?
Xeyr. Sarımsaq təkbaşına müalicə vasitəsi deyil. O, sadəcə bədənə dəstək ola bilər. Yüksək hərarət, güclü öskürək və uzun sürən halsızlıq varsa, mütləq həkimə müraciət etmək lazımdır.
Nəticə
Bir diş sarımsaq kiçik görünür. Amma düzgün istifadə olunanda bədənə dəyərli dəstək verə bilər.
İmmunitetə kömək, həzmə dəstək, mövsümi zəiflikdə gücləndirici təsir və ümumi sağlamlığa yardım onun ən çox bilinən tərəfləridir. Lakin bu faydaları görmək üçün ölçünü qorumaq, bədəninizin reaksiyasına diqqət etmək və sarımsağı dərman əvəzi saymamaq vacibdir.
Süfrəmizdə əsrlərdir yer alan bu sadə nemətə bəzən yenidən baxmaq lazımdır. Çünki təbiətin ən güclü köməkçiləri çox vaxt ən sadə görünənlər olur.
Tibbi Xəbərdarlıq
Bu məlumatlar yalnız maarifləndirmə xarakterlidir. İstifadə etməzdən əvvəl mütləq həkimlə məsləhətləşin.
