Bəzən ən güclü təbii dəstək elə ən kiçik görünən nemətlərin içində gizlənir. Qarağat da belə meyvələrdəndir. Tünd rəngi, ətirli dadı və turşaşirin ləzzəti ilə tanınan bu giləmeyvə uzun illərdir həm xalq təbabətində, həm də gündəlik qidalanmada öz yerini qoruyur. Nənələrimiz yayda dərilən qarağatı təzə yeyər, qış üçün mürəbbə, şərbət, kompot hazırlayar, bəzən də qurudub çaylara qatardılar. Soyuq aylarda bədəni qüvvətləndirmək, halsızlığı azaltmaq və gözə nur vermək üçün belə təbii vasitələrə daha çox üz tutardılar.
Qarağat ilk baxışda sadə meyvə kimi görünə bilər. Amma tərkibindəki vitaminlər, təbii boyaq maddələri və qoruyucu bitki birləşmələri onu xüsusi edir. Xüsusilə C vitamini, A vitamini öncülləri, lif və antioksidant maddələr baxımından zəngin olduğu üçün immunitet, göz sağlamlığı, dəri və ümumi orqanizm üçün faydalı sayılır. Bu səbəbdən son illərdə qarağata maraq daha da artıb.
Əgər siz də təbii yollarla bədəninizi gücləndirmək istəyirsinizsə, qarağat süfrənizdə dəyərli yer tuta bilər. Giləmeyvələr arasında aroniyanın niyə bu qədər tərifləndiyini oxuyanlar bilirlər ki, tünd rəngli meyvələr çox vaxt antioksidant baxımından güclü olur. Qarağat da bu sırada diqqət çəkən təbii nemətlərdəndir.
Qarağatın faydaları nələrdir?
1. İmmuniteti gücləndirməyə kömək edir
Qarağatın ən çox danışılan faydalarından biri immunitetə dəstəyidir. Bunun əsas səbəbi onun C vitamini ilə zəngin olmasıdır. C vitamini bədənin müdafiə sisteminin normal işləməsinə kömək edir. Mövsüm keçidlərində, hava dəyişəndə, tez-tez yorulan və ya soyuqdəyməyə meylli olan insanlar üçün qarağat faydalı seçim ola bilər.
Bu meyvə təkcə vitamin vermir. O, həm də orqanizmi zərərli təsirlərdən qoruyan antioksidant maddələrlə zəngindir. Bu maddələr bədəndə yaranan oksidləşdirici gərginliyi azaltmağa kömək edir. Bu da ümumi sağlamlığın qorunmasına dəstək verir.
2. Göz sağlamlığına gizli dəstək verir
Məqalənin başlığında qeyd olunduğu kimi, qarağat göz üçün də faydalı sayılır. Tünd rəngli giləmeyvələrdə olan təbii bitki boyaları göz toxumalarını qorumağa yardım edən maddələr kimi tanınır. Xüsusilə uzun saatlar telefona, kompüterə baxan, göz yorğunluğu yaşayan insanlar üçün qarağat qidalanmada yaxşı əlavə ola bilər.
Qarağatın tərkibində olan A vitamini ilə bağlı maddələr və antioksidantlar gözün ümumi sağlamlığını dəstəkləyir. Bu, əlbəttə ki, xəstəlik müalicəsi deyil. Amma gözə qulluqda düzgün qidalanmanın bir hissəsi kimi faydalı ola bilər.
3. Damar və ürək sağlamlığı üçün faydalı ola bilər
Qarağatın tərkibindəki antioksidantlar damarların qorunmasına kömək edən maddələr hesab olunur. Lifli quruluşu və bitki mənşəli qoruyucu birləşmələri sayəsində o, sağlam qidalanma rejiminə uyğun meyvələrdən biridir. Xüsusilə tünd rəngli meyvələr damar divarlarının qorunması baxımından tez-tez diqqət çəkir. Bu mövzuda bir ovuc aroniyanın damarlar üçün niyə təbii qalxan sayıldığını oxumaq da maraqlı ola bilər.
Qarağat təkbaşına möcüzə yaratmır. Amma düzgün qidalanma, hərəkət və su qəbulu ilə birlikdə faydalı dəstək ola bilər.
4. Həzmi yaxşılaşdırmağa yardım edir
Qarağatın tərkibində lif var. Lif isə bağırsaqların normal işləməsi üçün vacibdir. Qidalanmada kifayət qədər lif olmadıqda köp, qəbizlik və ağırlıq hissi yarana bilər. Qarağatı ölçülü şəkildə yemək bağırsaq fəaliyyətinə kömək edə bilər.
Bundan əlavə, lifli qidalar toxluq hissini bir qədər uzada bilər. Bu da gün ərzində tez-tez acmaq istəyən insanlar üçün faydalıdır.
5. Dərini qorumağa kömək edir
Dəri orqanizmin güzgüsüdür. Qidalanma zəif olduqda dəri solğun, yorğun və cansız görünə bilər. Qarağatın tərkibində olan C vitamini bədəndə kollagenin normal yaranmasına dəstək verir. Kollagen isə dərinin elastikliyi üçün vacibdir. Antioksidantlar da dərini vaxtından əvvəl qocaldan təsirlərə qarşı qorumağa yardım edə bilər.
6. Yorğunluq və halsızlıq dövrlərində dəstək verə bilər
Əgər bədən vitamin və mineral baxımından kasad qidalanırsa, insan özünü daha tez yorğun hiss edə bilər. Qarağat müxtəlif faydalı maddələrlə zəngin olduğu üçün ümumi qidalanmaya rəng qatır. Xüsusilə mövsümi meyvə kimi süfrədə yer alması faydalıdır. Giləmeyvələr arasında ağ tutun qan azlığında niyə tez-tez məsləhət görüldüyü də bu baxımdan maraqlı mövzudur.
7. Soyuq aylarda bədəni gücləndirən seçimdir
Qarağatdan hazırlanan çay, kompot və ya az şəkərli şərbət soyuq aylarda faydalı içki ola bilər. Xalq arasında belə giləmeyvəli içkilər boğazı yumşaltmaq, bədəni isinmək və müqaviməti artırmaq üçün işlədilib. Əlbəttə, bu vasitələr həkim müalicəsini əvəz etmir. Sadəcə dəstək rolunda istifadə olunur. Bu baxımdan itburnu çayının soyuqdəymədə niyə tez-tez seçildiyini bilmək də faydalıdır.
Qarağatı necə istifadə etmək olar?
Təzə halda
Ən yaxşı üsullardan biri qarağatı yaxşı yuyub təzə yeməkdir. Belə olduqda onun faydalı maddələri daha yaxşı qorunur. Səhər yeməyində qatığa, yulafa və ya meyvə qarışığına əlavə etmək olar.
Qurudulmuş halda
Qurudulmuş qarağat çaylara, kompotlara və ya sıyıqlara əlavə edilə bilər. Bu üsul qış aylarında meyvədən istifadəni asanlaşdırır.
Şərbət və ya kompot şəklində
Az şəkərlə hazırlanarsa, ev şəraitində qarağat kompotu və ya şərbəti də yaxşı seçimdir. Amma şəkərin çoxluğu faydanı azalda bilər. Ona görə mümkün qədər yüngül hazırlanması məsləhətdir.
Qarağat çayı necə hazırlanır?
Qarağatın özü ilə yanaşı yarpağından da bəzi bölgələrdə çay hazırlanır. Lakin ev şəraitində ən rahat üsul qurudulmuş meyvə ilə dəmləmədir.
Addım-addım hazırlanma qaydası
Lazım olanlar
- 1 xörək qaşığı qurudulmuş və ya 2 xörək qaşığı təzə qarağat
- 1 stəkan qaynar su
- İstəyə görə az miqdarda bal
Hazırlanması
- Qarağatı yaxşıca yuyun.
- Fincana və ya dəmliyə əlavə edin.
- Üzərinə 1 stəkan qaynar su tökün.
- Ağzını örtüb 10-15 dəqiqə gözləyin.
- Sonra süzüb ilıq halda için.
Nə vaxt içməli?
Bu çayı gün ərzində 1 dəfə, ehtiyac olarsa 2 dəfə içmək olar. Səhər və ya günorta saatları daha uyğun sayılır. Axşam saatlarında turşuluğa həssas insanlarda narahatlıq yarada bilər.
Nəyə diqqət etmək lazımdır?
Çayı çox tünd hazırlamaq məsləhət deyil. Həddindən artıq istifadə mədə həssaslığı olanlarda narahatlıq verə bilər. Bal əlavə ediləcəksə, içki qaynar yox, bir qədər ilıq olandan sonra qatılmalıdır.
Qarağatla sadə ev resepti
İmmunitet üçün qarağat qarışığı
Bu sadə qarışıq həm dadlıdır, həm də səhərlər orqanizmə dəstək verə bilər.
Tərkibi
- 1 ovuc təzə qarağat
- 3 xörək qaşığı qatıq
- 1 çay qaşığı üyüdülmüş kətan toxumu
- İstəyə görə yarım banan
Hazırlanması
Bütün ərzaqları qarışdırın və səhər yeməyində istifadə edin. Bu qarışıq həm doyumludur, həm də bədəni faydalı maddələrlə təmin edir.
Kimlərə qarağat olmaz?
Qarağat faydalı meyvə olsa da, hər kəs üçün uyğun olmaya bilər. Təbii vasitə olması onun tam zərərsiz olduğu anlamına gəlmir.
1. Mədəsi həssas olanlar
Turşulu meyvələr bəzi insanlarda mədə yanması, köp və ya narahatlıq yarada bilər. Qastrit, xora və yüksək turşuluq problemi olanlar ehtiyatlı olmalıdır.
2. Allergiyaya meylli şəxslər
Giləmeyvələrə qarşı həssaslıq nadir olsa da mümkündür. İlk dəfə istifadə edərkən az miqdarda başlamaq daha doğrudur.
3. Şəkər xəstələri
Təzə qarağat ölçülü miqdarda daha münasibdir. Amma mürəbbə, şərbət və kompot şəklində çox şəkərlə qəbul edildikdə risk arta bilər. Şəkər xəstələri istifadə miqdarını həkimlə dəqiqləşdirməlidir.
4. Hamilə və süd verən qadınlar
Adi qida miqdarında qarağat çox vaxt problem yaratmasa da, qarağat yarpağı çayı, qatı dəmləmələr və ya əlavələr formasında istifadədən əvvəl həkimlə məsləhətləşmək lazımdır.
5. Kiçik yaşlı uşaqlar
Uşaqlara yeni meyvə verərkən az miqdardan başlamaq vacibdir. Turş dad bəzi uşaqlarda mədə narahatlığı yarada bilər.
6. Qan durulaşdırıcı qəbul edənlər
Daimi dərman qəbul edən şəxslər, xüsusilə qanla bağlı müalicə alanlar, bitki və meyvə dəmləmələrini vərdiş halına gətirməzdən əvvəl həkimlə danışmalıdır.
Qarağat seçərkən və saxlayarkən bunları bilin
Necə seçilməlidir?
- Dənələri parlaq və bütöv olsun.
- Əzilmiş, kifli və ya su buraxmış meyvələri seçməyin.
- Çox solğun və quru görünən qarağat təzəliyini itirmiş ola bilər.
Necə saxlanmalıdır?
- Yuyulmadan soyuducuda saxlanması daha yaxşıdır.
- İstifadədən əvvəl yuyun.
- Uzun müddət saxlamaq üçün dondurmaq olar.
Giləmeyvələri sevənlər üçün quşüzümü şirəsini hər gün içməyin faydası və ehtiyat tərəfləri də maraqlı oxu ola bilər.
FAQ – Ən çox verilən suallar
Qarağatı hər gün yemək olarmı?
Bəli, ölçülü miqdarda yemək çox vaxt mümkündür. Bir ovuc qarağat gündəlik qidalanmada uyğun sayılır. Amma mədə həssaslığı və ya xüsusi xəstəliyi olanlar ehtiyatlı olmalıdır.
Qarağat gözə doğrudan faydalıdırmı?
Qarağatın tərkibində göz sağlamlığını dəstəkləyən antioksidantlar və vitaminlər var. Bu səbəbdən qidalanmada faydalı seçim sayılır. Lakin bu, göz xəstəliklərinin müalicəsi demək deyil.
Qarağat çayı soyuqdəymədə içilə bilərmi?
İlıq qarağat çayı boğazı yumşaltmağa və bədənə rahatlıq verməyə kömək edə bilər. Amma yüksək hərarət, güclü öskürək və ya ağır vəziyyət olduqda həkimə müraciət etmək lazımdır.
Qurudulmuş qarağat təzəsi qədər faydalıdırmı?
Qurudulmuş qarağat da faydalıdır. Amma bəzi vitaminlərin miqdarı azala bilər. Şəkər əlavə olunmamış, təbii qurudulmuş məhsul seçmək daha yaxşıdır.
Nəticə
Bir ovuc qarağat bəzən düşündüyümüzdən daha çox fayda verə bilər.
O, immunitetə dəstək olur, göz sağlamlığını qorumağa kömək edir, həzmi yaxşılaşdırır və bədəni antioksidantlarla təmin edir. Ən gözəl tərəfi də odur ki, onu gündəlik qidalanmaya qatmaq çətin deyil. Təzə halda, çay kimi, qatıqla və ya yüngül kompot şəklində istifadə etmək olar.
Unutmayaq ki, təbii nemətlər sağlam həyat tərzinin bir hissəsidir. Onlar düzgün qidalanma, kifayət qədər yuxu, su qəbulu və hərəkətlə birlikdə daha faydalı olur.
Bu məlumatlar yalnız maarifləndirmə xarakterlidir. İstifadə etməzdən əvvəl mütləq həkimlə məsləhətləşin.
